Хорт хавдар ахисан үе шатанд өвдөлт намдаах эмийн тунг нэмсэн ч биеийн зөвхөн нэг хэсгийн өвдөлт үлдэх нь бий. Ялангуяа шулуун гэдэс, хошного, завсрын хэсэг (perineum) зэрэг аарцгийн гүнээс гарах өвдөлт нь суух байрлал болгонд шинж чанараа өөрчилж, бие засах үйл ажиллагаатай давхцаж, өдрийн хэмнэлийг бүхэлд нь хөндөнө. Ийм үед паллиатив тусламжийн (palliative care) зөвлөгөөн дээр яригддаг сонголтуудын нэг нь мэдрэлийн блокад (nerve block) юм. Энэ нь өвдөлтийн дохио дамжуулж буй мэдрэлийн багцын ойролцоо хэсгийн мэдээ алдуулах эм, заримдаа стероид тарьж дамжуулалтыг түр зогсоох арга бөгөөд спирт, фенол зэрэг бодисоор удаан хугацаагаар таслах невролиз (neurolysis) хүртэл багтаан нэрлэдэг.
Аль мэдрэлийг онилохыг өвдөлт хаанаас гарч байгаа нь тодорхойлно. Ходоод, нойр булчирхай зэрэг хэвлийн дээд хэсгийн эрхтнээс гарах өвдөлтөд гэдэсний мэдрэлийн сүлжээний блокад (celiac plexus block), аарцгийн эрхтнээс гарах өвдөлтөд дээд гипогастрик сүлжээний блокад (superior hypogastric plexus block), хошного ба завсрын хэсэгт төвлөрсөн өвдөлтөд сүүлний ясны урд байрлах зангилааг онилсон ganglion impar block-ыг ихэвчлэн ярьдаг. Аль аргыг сонгохыг өвдөлтийн байршил, шинж чанар, дүрс оношилгоон дээрх голомтын хэмжээ, өмнө хэрэглэсэн эмэнд хэрхэн хариу өгсөн зэргийг хамтад нь харж шийддэг.
Ийм арга яригддаг цаг үе нь ихэвчлэн тодорхой байдаг. Опиоид (opioid) бүлгийн эмийн тунг нэмсэн ч өвдөлт үлдэх, эсвэл нойрмоглох, өтгөн хатах, дотор муухайрах, ухаан бүрхэгших зэрэг гаж нөлөөнөөс болж тунг цаашид нэмэх боломжгүй болох үед юм. Үүнийг эмийн эмчилгээг орлох арга биш, түүн дээр нэмж тавьдаг давхарга гэж ойлговол зөв. Зорилгоо тодорхой тавих нь бас чухал. Бодит зорилго нь өвдөлтийг тэг болгох биш, харин намдаах эмийн тунг бууруулангаа тэвчиж болохуйц түвшинд хүргэх, сууж хооллох, шөнийн нэг хэсэгт унтах зэрэг өдөр тутмын үйлдлийг эргүүлж авах явдал байдаг. Үр нөлөөний хэмжээ, үргэлжлэх хугацаа хүн бүрд өөр бөгөөд заримд нь давтан хийх шаардлага гардаг.
Мэс ажилбар ба мэс засал хоёрын ялгааг тодруулах нь зүйтэй. Эдгээр блокадыг ерөнхийдөө хэсгийн мэдээ алдуулалтын дор, рентген (C-arm) эсвэл КТ-ийн хяналтан дор зүүний байрлалыг баталгаажуулж хийдэг бөгөөд ерөнхий мэдээ алдуулалт, зүслэг шаарддаггүй. Гэхдээ огт ачаалалгүй гэсэн үг биш. Ажилбарын өмнө ялтас эсийн тоо, цус бүлэгнэлтийн шинжилгээ, хэрэглэж буй цус шингэлэх эм (антикоагулянт, антиагрегант)-ийг хэзээ зогсоож, хэзээ дахин эхлэхийг, халуурал ба тухайн хэсгийн халдвар байгаа эсэхийг, мөн хэвлийгээрээ буюу хажуугаараа тодорхой хугацаанд хэвтэж чадах биеийн байдалтай эсэхийг шалгадаг. Заримдаа эхлээд хэсгийн мэдээ алдуулах эмээр оношилгооны блокад хийж, хариу сайн байвал удаан үйлчилгээтэй арга руу шилждэг.
Ажилбарын дараах хэдэн өдрийн өөрчлөлтийг урьдчилан сонсох нь дээр. Симпатик мэдрэл хамт хаагдсанаас түр зуурын цусны даралт буурах, суулгах шинж илэрч болох ба зүү орсон хэсэг өвдөх нь элбэг. Ховор тохиолдолд халдвар, цус алдалт, мэдрэлийн гэмтэл, шээс ба өтгөн ялгаралтын хяналтын өөрчлөлт бүртгэгддэг. Эсрэгээрээ өвдөлт огцом буурвал өмнөх намдаах эмийн тун хэт их болох тул ажилбарын өмнө ба дараа эмийн тунг хэрхэн тохируулахыг урьдчилан төлөвлөх нь аюулгүй байдлын нэг хэсэг юм.
Бүх өвдөлт ижил хариу өгдөггүй. Байнга бие засах хүсэл төрүүлдэг тенезм (tenesmus), түлэгдэх, оргих шинжтэй мэдрэлийн гаралтай өвдөлт (neuropathic pain) нь зөвхөн блокадаар хангалттай намдахгүй байж болох тул таталтын эсрэг болон сэтгэл гутралын эсрэг бүлгийн туслах намдаах эм, эсвэл богино хугацааны паллиатив туяа эмчилгээг хамт авч үздэг. Өвдөлт нэг механизмаас гараагүй бол хариу арга хэмжээ ч нэг бүрэлдэхүүнтэй байж чадахгүй.
Хоспист хэвтэхийг хүлээж байх хугацаанд ийм ажилбар хийлгэх боломжтой юу гэдэг нь байнга гардаг асуулт. Ерөнхийдөө гэрийн эсвэл зөвлөх хэлбэрийн паллиатив үйлчилгээ авч байхад шинж тэмдгийн хяналтын зорилготой амбулаторийн үзлэг, ажилбар зэрэгцэн үргэлжлэх боломжтой байдаг ба энэ нь хэвтэн эмчлүүлэх хоспис дэх дарааллын дугаараас тусдаа асуудал болгон авч үздэг. Байгууллага бүр ажиллах журам өөр бөгөөд ажилбар өөр эмнэлэгт хийгдэх бол илгээх бичиг, сүүлийн үеийн шинжилгээ, дүрс оношилгооны хуулбар шаардагдана. Практикт журмаас илүү биеийн байдал шийдэх нь олон. Хэрэв зам явах өөрөө хүнд ачаалал бол ажилбараас хүлээх ашиг, очиж ирэхэд алдагдах хүч хоёрыг нэг жинлүүр дээр тавих хэрэгтэй. Өвдөлт хүнд хэвээр, давтан блокад хийх боломжгүй бол нугасны сувагт эм хүргэх (intrathecal drug delivery), эпидураль катетер зэрэг өөр зам яригдаж болно.
Зөвлөгөөнд орохоос өмнө бэлдэхэд тустай зүйлс: өдрийн аль цагт, ямар байрлалд өвдөлт хамгийн их болдгийг, эрчмийг нь тэгээс арав хүртэлх оноогоор тэмдэглэсэн богино бичиглэл; одоо хэрэглэж буй намдаах эмийн нэр, тун, гэнэтийн хүчтэй өвдөлтөд өдөрт хэдэн удаа нэмэлт эм ууж байгаа; цус шингэлэх эм хэрэглэдэг эсэх, сүүлийн цусны шинжилгээний огноо; эмнэлэг хүртэл явах бодит боломж; мөн юуг хүсэж байгаагаа нэг өгүүлбэрээр илэрхийлсэн зорилго. Унтмаар байна, сууж хоолломоор байна, нойрмоглолтоо багасгамаар байна гэдэг нь өөр өөр аргыг зөвлөхөд хүргэдэг. Мөн блокад үр дүн багатай эсвэл удаан үргэлжлэхгүй бол дараагийн сонголт юу байхыг тэр үзлэг дээрээ хамт асуух нь зүйтэй.
Энэхүү нийтлэл нь ерөнхий мэдээлэл бөгөөд аль нэг өвчтөнд зориулсан үзлэг, оношилгоо, эмчилгээг орлохгүй. Ажилбар хийлгэх эсэх, хэзээ хийлгэх, эмийн тунг өөрчлөх шийдвэрийг заавал эмчлэгч эмнэлгийн багтайгаа зөвлөлдөж гаргана уу.