Гэр бүлийн хүнээ алдсаны дараа гудамжинд, дэлгүүрт эсвэл автобусанд хэн нэгний нуруу, алхаа, хувцас нь талийгаачтай төстэй байснаас алхаа зогсох нь ховор биш юм. Гашуудлын судалгаанд үүнийг хүчтэй санан хүсэх мэдрэмж (yearning), түүнийг биеэр илэрхийлдэг эрэлхийлэх зан үйл (searching behavior) гэж тайлбарладаг. Танил хоолойн өнгө, алхааны хэмнэл, үнэр, тэр байтугай улирлын агаар өдөөгч болж чаддаг. Танихгүй хүнийг хэсэг ширтэх нь ч, дараа нь ирэх хоосрол ч гашуудлын нийтлэг хэлбэрт багтдаг.
Талийгаачийг хормын зуур харах, дуу хоолойг нь сонссон мэт болох, оршихуйг нь мэдрэх туршлагыг олон улсын судалгаанд гашуудагсдын нэлээд хэсэг мэдээлдэг. Ийм гашуудалтай холбоотой мэдрэхүйн туршлага (bereavement-related hallucination) нь ухаан саруул, дараа нь бодит биш байсныг өөрөө ойлгодог, аймшиг биш харин тайтгарал үлдээдэг тохиолдолд ерөнхийдөө эмгэг гэж үздэггүй. Харин цаг хугацаа, байршлаа андуурах, ухамсар бүрхэгших, хэд хоног үргэлжлэх, эсвэл нойргүйдэл, архи, тайвшруулах эмийн нөлөө дээр давхацвал зөвхөн гашуудлаар тайлбарлахад хэцүү. Тэр үед нойрны эмгэг, сэтгэл гутрал (depression), эмийн нөлөө, дэмийрэл (delirium) зэргийг хамт шалгах шаардлагатай.
Огноо бас өдөөгч болдог. Нас барсан өдрөөс гадна тэтгэвэрт гарсан өдөр, оношийг сонссон өдөр, сүүлчийн хэвтэн эмчлүүлсэн өдөр, төрсөн өдөр, баяр ёслол зэрэг хувийн утга агуулсан огноодын орчимд сэтгэл хөдлөл гэнэт хүчтэй болохыг ойн өдрийн хариу урвал (anniversary reaction) гэдэг. Энэ нь эхлээд нойр хөнгөрөх, анхаарал сарних, толгой өвдөх, цээж давчдах зэрэг биеийн шинжээр илэрч болно. Урьдчилан мэдэж байвал «шалтгаангүй нурлаа» гэсэн тайлбар багасна.
Эмчилгээний явцыг эргэн санаж «би л амьд үлдээнэ гэж энд тэнд дагуулж явлаа» гэж өөрийгөө буруутгах нь ч түгээмэл. Энд хоёр зүйлийг тусад нь харах хэрэгтэй: шийдвэр гаргаж байх үед бодитоор мэдэж байсан мэдээлэл, мөн үр дүнг бүрэн мэдсэний дараах харц. Үр дүнг мэдсэний дараа өнгөрсөн сонголт илүү тодорхой алдаатай мэт харагддагийг хойшдын дүгнэлтийн хазайлт (hindsight bias) гэдэг. Эмчилгээний чиглэл нь ихэвчлэн өвчтөний өөрийн хүсэл, эмнэлгийн багийн дүгнэлт, тухайн үеийн шинжилгээний хариу гурав нийлж гарсан шийдвэр байдаг тул нэг хүн ганцаараа авч явсан хэрэг болж хураангуйлагдахгүй. Хэрэв энэ бодол сар дараалан давтагдвал ганцаараа боловсруулахаас илүү гашуудлын зөвлөгөөнд авч ороход тустай.
Тусламж хэзээ хэрэгтэйг урьдчилан тодорхойлж болно. Хагацлаас хойш ойролцоогоор 6–12 сар өнгөрсөн ч санан хүсэх бодол өдрийн ихэнхийг эзэлж, ажил, гэр ахуй, харилцаа мэдэгдэхүйц эвдэрч, талийгаачийн эд зүйл, газрыг хэт зайлсхийх эсвэл эсрэгээр түүнгүйгээр байж чадахгүй болж, амьдралын утга алдагдсан мэдрэмж үргэлжилбэл уртасгасан гашуудлын эмгэг (prolonged grief disorder) зэргийг мэргэжлийн үнэлгээгээр шалгах шаардлагатай байж болно. Сэтгэл гутрал, түгшүүр, нойргүйдэл хавсрах нь элбэг. Өөрийгөө гэмтээх бодол төрвөл хүлээхгүйгээр яаралтай тусламж авах хэрэгтэй — хямралын утсаар холбогдох, эсвэл ойролцоох яаралтай тусламжийн тасагт хандана.
Дараагийн ойн өдөр болохоос өмнө эмхлэх дараалал: нэгдүгээрт, алхаа зогссон агшин хэзээ, хаана, юунаас болсныг хоёр гурван мөрөөр тэмдэглэж өдөөгчөө тодруулах; хоёрдугаарт, нойр, хоол, өдөр тутмын үйл ажиллагаагаа өнгөрсөн сартай харьцуулах; гуравдугаарт, утга бүхий огноог хуанлид урьдчилан тэмдэглэж, тэр өдрийг хэнтэй хэрхэн өнгөрүүлэхээ шийдэх; дөрөвдүгээрт, эмчилгээний шийдвэрийн талаарх өөрийгөө буруутгах бодлыг байгаагаар нь бичиж зөвлөгөөнд авч очих; тавдугаарт, орон нутгийн сэтгэцийн эрүүл мэндийн төв, хосписын гашуудагч гэр бүлийн дэмжлэгийн хөтөлбөр, эмнэлгийн зөвлөгөөний цэгээс холбогдох боломжтой нэг цэгийг урьдчилан бэлтгэх.
Энэ нийтлэл нь ерөнхий мэдээлэл өгөх зорилготой бөгөөд эмчийн үзлэг, эмчилгээг орлохгүй. Шинж тэмдэг үргэлжилж, өдөр тутмын амьдралд саад болж байвал эмнэлгийн мэргэжилтэнтэй зөвлөлдөнө үү.