Бүдүүн, шулуун гэдэс болон ходоодны хавдрын эмчилгээнд түгээмэл хэрэглэдэг платины бүлгийн тарилга, уудаг химийн эмчилгээний (chemotherapy) эмийг хамт эхэлснээс хойш хэдхэн хоногийн дараа шингэн өтгөн олон удаа гарах нь ховор биш. Хамгийн хэцүү нь суулгалт болж болно гэдгийг мэдэх нь бус, аль үеэс нь гэртээ ажиглаж болох, аль үеэс нь тэр өдөртөө эмчид үзүүлэх шаардлагатай болохыг мэдрэмжээр таамаглах явдал юм. Эмчийн баг үүнийг мэдрэмжээр бус тоогоор ярьдаг.
Онкологид хэрэглэдэг гаж нөлөөний зэрэглэл (CTCAE) нь эмчилгээ эхлэхээс өмнөх ердийн байдалтай харьцуулж, өдөрт хэдэн удаагаар нэмэгдсэнийг хардаг. Ерөнхийдөө өдөрт 4-өөс бага удаагаар нэмэгдсэн бол хөнгөн, 4–6 удаагаар нэмэгдсэн бол дунд зэрэг, 7 ба түүнээс дээш удаагаар нэмэгдсэн, эсвэл шингэн алдалт (dehydration) үүсгэсэн, шөнө нойрноос сэрээх, судсаар шингэн сэлбэх буюу хэвтэн эмчлүүлэх шаардлагатай бол хүнд гэж үздэг. Гэдэсний нүхтэй (stoma) хүний хувьд уутыг хэдэн удаа хоослох, ялгадасны хэмжээ ижил үүргийг гүйцэтгэнэ. Өдөрт арай гаруй удаа гарч, хоол ус ч тогтохгүй байгаа бол энэ нь "өөрөө ажиглах" хүрээнээс аль хэдийн давсан тал руугаа хазайж байна гэсэн үг.
Уудаг эм болох капецитабин (capecitabine) нь биед 5-FU болж хувирдаг тул суулгалт, амны салст үрэвсэл (mucositis), гар хөлийн хам шинж (hand-foot syndrome) зэрэг гаж нөлөө хамт илэрдэг. Мөн энэ бүлгийн эмийг задалдаг фермент төрөлхийн дутагдалтай (DPD deficiency) хүмүүст эхний мөчлөгөөс эхлэн гэнэтийн хүнд хордлого илэрч болно. Иймд эм уух явцад үүссэн хүнд суулгалт нь "түгээмэл гаж нөлөө" байхын зэрэгцээ "тун болон эмчилгээг үргэлжлүүлэх эсэхийг дахин үзэх дохио" болдог. Эмийг зогсоох, тунг бууруулах, дахин эхлэх шийдвэрийг эмчилгээ бичсэн эмч гаргана. Гэхдээ ихэнх баг эхний сургалт дээр "хүнд суулгалт гарвал холбоо барих хүртлээ эмээ түр зогсоо" гэсэн бичгэн зааварчилгаа өгдөг тул гар дээрх зааварт тэр өгүүлбэр байгаа эсэхийг эхлээд шалгах нь шийдвэрийг ихээхэн хялбарчилдаг.
Лоперамид (loperamide) зэрэг суулгалтын эсрэг эмийг энэ нөхцөлд түгээмэл хэрэглэдэг ч бүх тохиолдолд тохиромжтой биш. Халуурах, ялгадсанд цус холилдох, гэдэс дүүрч хий болон өтгөн гарахгүй болох, хүчтэй хэвлийгээр өвдөх зэрэг үед өөрөө уухаасаа өмнө эмчээсээ асуух хэрэгтэй. Учир нь халдварт гаралтай гэдэсний үрэвсэл (Clostridioides difficile) буюу гэдэс түгжрэлийн үед гэдэсний хөдөлгөөнийг дарах нь байдлыг улам хүндрүүлж болно. Эсрэгээрээ, заасны дагуу уусан эмээс 24 цагийн дараа ч суулгалт нь намдахгүй байгаа нь өөрөө холбоо барих шалтгаан болно.
Яаралтай хандах шаардлагатай дохионууд харьцангуй тодорхой: 38°C ба түүнээс дээш халуурах (ялангуяа цагаан эсийн тоо хамгийн доогуур байх үеийн халуурал бол яаралтай тусламжийн байдал), ямар ч шингэн тогтоохгүй бөөлжих, шээсний хэмжээ мэдэгдэхүйц багасах эсвэл өнгө нь хар шар болох, босох үед нүд харанхуйлж толгой эргэх, хар эсвэл цустай өтгөн, гэнэтийн хүчтэй хэвлийн өвдөлт, хэдхэн хоногийн дотор жин огцом буурах.
Ойрын эмнэлэгт зөвхөн судсаар шингэн сэлбэх нь хүртээмжийн хувьд давуу талтай ч, химийн эмчилгээний үеийн суулгалт зөвхөн шингэний асуудал биш гэдгийг хамт харах хэрэгтэй. Натри, кали зэрэг электролит (electrolytes), бөөрний үйл ажиллагаа, нейтрофил зэрэг цусны шинжилгээг хамт үзэж байж одоо шаардлагатай эмчилгээ болон дараагийн мөчлөгийн тунг тогтоох боломжтой бөгөөд тэр хариу нь эмчилгээ бичсэн эмнэлэгт очиж байж дараагийн шийдвэрийн үндэс болно. Эмчилгээ хийлгэж буй эмнэлэг дээрээ 24 цагийн холбоо барих утас, тухайн өдрийн үзлэгийн журам, яаралтай тусламжийн хэлтэст хандах шалгуур хэрхэн зохицуулагддагийг урьдчилан тодруулж авбал зохино.
Гэртээ байх хугацаанд электролит агуулсан шингэнийг нэг дор их биш, бага багаар давтан уух нь шимэгдэлтэд илүү тустай. Зөвхөн цэвэр ус ихээр уувал электролит улам шингэрч болно. Кофейн, сүүн бүтээгдэхүүн, тослог ба амтлаг халуун хоол, элсэн чихэргүй бүтээгдэхүүн дэх сахарын спирт зэргийг шинж тэмдэг намдах хүртэл хязгаарлаж, хөнгөн шингэц сайтай хоолыг бага багаар олон удаа туршиж үзнэ.
Эмчид авч очих тэмдэглэлийг дараалалд оруулбал: эм эхэлсэн огноо ба суулгалт эхэлсэн огноо; өдрийн ялгадасны тоо, шөнө сэрдэг эсэх, эмчилгээний өмнөх ердийн тоо; ялгадасны хэлбэр, цус буюу салс байгаа эсэх; халуун хэмжсэн цаг ба утга, өдрийн шээсний тоо, ижил нөхцөлд хэмжсэн жин; уусан суулгалтын эсрэг эмийн нэр ба тоо, сүүлд химийн эмчилгээний эм уусан цаг, үлдсэн шахмалын тоо; хамт уудаг бусад эм, хүнсний нэмэлт; амны шарх, гар хөлийн бадайрал, улайлт зэрэг хамт илэрсэн шинжүүд. Богинохон үзлэгийн дотор энэ жагсаалт нь "хэсэг ажиглах уу, эмийг зогсоох уу, шингэн сэлбэж шинжилгээ авах уу" гэдгийг ялгах үндэс болдог.
Энэ нийтлэл нь ерөнхий мэдээлэл бөгөөд эмчийн үзлэг, эмчилгээг орлохгүй. Шинж тэмдгийн хүнд байдал, зохих арга хэмжээ хүн бүрт өөр байдаг тул эмээ зогсоох, дахин эхлэх зэрэг шийдвэрийг эмчлэгч эмчтэйгээ заавал зөвлөлдөнө үү.