Ходоод, бүдүүн гэдэс зэрэг хэвлийн хөндийд үүссэн хорт хавдар хэвлийн хальс (peritoneum) руу тархахад компьютер томограф (CT) зэрэг дүрс оношилгоо тархалтын хэмжээг үргэлж нарийн харуулж чаддаггүй. Маш жижиг зангилаанууд дүрс дээр илэрдэггүй бөгөөд зөвхөн бага зэрэг шингэн хуримтлагдсан байдлаар л харагдах тохиолдол бий. Тиймээс өөр эмнэлгээс зөвлөгөө авах үед «эхлээд лапароскопиор (laparoscopy) дотогш нь шууд харцгаая» гэсэн санал гарч болно. Энэ тохиолдолд лапароскопи нь хавдрыг авах мэс засал гэхээсээ илүү, нүдээр шалгаж, эд болон угаалгын шингэн авч дараагийн эмчилгээг сонгоход зориулсан шинжилгээ юм.
Оношилгооны (шат тогтоох) лапароскопиор ерөнхийдөө гурван зүйлийг тодруулдаг. Нэгдүгээрт, хэвлийн хальсан дээрх голомтууд хаана, хэр өргөн тархсан бэ гэдгийг — үүнийг эмч нар Хэвлийн хавдрын индекс (Peritoneal Cancer Index, PCI) мэт бүсчилсэн оноогоор тэмдэглэдэг. Хоёрдугаарт, хэвлийн хөндийг давсны уусмалаар угаасан шингэнд хавдрын эс илэрч байгаа эсэхийг харах угаалгын цитологи (peritoneal washing cytology). Гуравдугаарт, анхдагч голомт, ойролцоох эрхтнүүд, элэгний гадаргуу зэрэг дүрс оношилгоонд амархан алдагддаг хэсгийн байдал. Ижил «хэвлийн хальсны тархалт» гэсэн үг сонссон ч эдгээр үр дүнгээс хамаарч дараагийн алхам өөр өөр болдог.
Хэвлийн хальсны тархалтад яригддаг мэс заслын аргад, харагдаж буй голомтуудыг аль болох бүрэн авах циторедуктив мэс засал (cytoreductive surgery, CRS), мөн мэс заслын дараа шууд халаасан химийн эмийг хэвлийн хөндийд эргэлдүүлэх халуун дулааны хэвлийн доторх химийн эмчилгээ (HIPEC) багтдаг. Гэвч энэ хослол ямар төрлийн хавдарт, ямар хүрээнд тус болох нь хавдрын төрөл бүрээр, нотолгооны түвшнээр ялгаатай. Ерөнхийдөө тархалт хязгаарлагдмал, ерөнхий (системийн) химийн эмчилгээнд хариу үзүүлсэн, урт мэс засал болон нөхөн сэргэхийг тэсвэрлэх бие махбодын байдал, эрхтний үйл ажиллагаа хангалттай тохиолдолд яригддаг. Мэс засал удаан үргэлжилдэг, хүндрэлийн ачаалал бага биш тул туршлагатай төвд олон мэргэжлийн баг хамтран шийддэг.
«Стандарт эмчилгээ биш» гэдэг нь «үр дүнгүй» гэсэн үг биш. Ихэвчлэн том хэмжээний эмнэлзүйн судалгаагаар ашиг тус нь хангалттай батлагдаагүй учраас удирдамжид бүх өвчтөнд зөвлөдөггүй, харин судалгааны хүрээнд эсвэл хувь тохиолдол бүрийг нягталж сонгомлоор хийдэг гэсэн утгатай. Бодитоор хийлгэх боломжтой эсэх нь даатгалын хамрах хүрээ, өөрөө төлөх зардал, судалгаа бол оролцох шалгуур (өмнө авсан эмчилгээний төрөл, тоо, эмийн завсарлагын хугацаа, шинжилгээний үзүүлэлт, ерөнхий биеийн байдал) зэргээс шалтгаална. Хэвлийн доторх (intraperitoneal) химийн эмчилгээ болон түүнд зориулж порт суулгах асуудлыг ч мөн ижил шалгуураар тодруулж асуух нь зүйтэй.
Эмнэлэг сольж очих уу, эсвэл зөвхөн санал бодол сонсох уу гэдгээ шийдэхээс өмнө, одоогийн эмчилгээний хуваарьт хэр их завсар үүсэхийг ч харах хэрэгтэй. Шинжилгээ, мэс ажилбарын хуваарь тогтох хооронд дараагийн мөчлөг хойшлох боломжтой бол, эсрэгээрээ саяхан хийсэн эмийн төрөл, хугацаа нь шинэ эмчилгээ эсвэл судалгаанд бүртгүүлэх хугацаанд нөлөөлж болно. Зөвлөгөөнд очихдоо онош тавигдсанаас өдийг хүртэлх эмчилгээний товч түүх, эдийн шинжилгээ болон маркер, генетикийн шинжилгээний хариу, дүгнэлт бүхий дүрс оношилгооны хуулбар, сүүлийн цусны шинжилгээ, одоо хэрэглэж буй эмийн жагсаалтыг авч явбал ижил шинжилгээг давтахад алдах цагийг багасгана.
Асуух зүйлээ урьдчилан бичиж очвол богино үзлэгийг илүү үр дүнтэй болгоно: энэ лапароскопиор яг юуг тодруулах вэ, үр дүн бүр ямар сонголтыг нээх вэ; мэс засал хийх боломжтой гэж үзэх шалгуур юу вэ; санал болгож буй эмчилгээ судалгааны хүрээнд байгаа эсэх, зардал хэд вэ; ямар хүндрэл гарч болох, эдгэрэлт хэр удах вэ; энэ хооронд системийн химийн эмчилгээ хэрхэн үргэлжлэх вэ. Тавилангийн талаарх тайлбар эмнэлэг бүрт өөр сонсогдож болно; хугацааг заасан тоо нь бүлгийн статистик болохоос нэг хүний ирээдүйг тогтоосон утга биш гэдгийг санах нь тустай.
Энэхүү нийтлэл нь ерөнхий мэдээлэл өгөх зорилготой бөгөөд эмчийн үзлэг, эмчилгээг орлохгүй. Эмчилгээний бодит шийдвэр өвчтөний биеийн байдал, шинжилгээний хариунаас хамаарч өөр байдаг тул шийдвэр гаргахаас өмнө эмчилгээ хийж буй эмч нартайгаа заавал зөвлөлдөнө үү.