Стома (stoma) мэс засал хийлгэсний дараа уут солих нь өдөр тутмын хэвшил болдог. Хэдэн өдөр саадгүй болж байсан үйлдэл гэнэт бүтэхгүй болох мөч хамгийн бухимдалтай байдаг: наалт (skin barrier) хэвлий дээр наагдсан хэр нь уут суухгүй, гучин минут өнгөрнө. Ихэнх тохиолдолд асуудал нь гарын ур чадвар биш. Ер нь хэрэгслийн төрөл, стомагийн хэмжээ ба наалтын нүхний харьцаа, арьсны байдал, тухайн өдрийн гар нүдний нөхцөл гэсэн дөрвөн зүйлийн аль нэгэнд шалтгаан нь оршдог.
Нэг хэсэгтэй юу, хоёр хэсэгтэй юу. Стома хэрэгсэл нь наалт ба уут нь нийлсэн нэг хэсэгт (one-piece), мөн тусдаа байдаг хоёр хэсэгт (two-piece) гэж хуваагдана. Хоёр хэсэгт хэрэгсэл нь дахин хоёр янз: хуванцар цагираг хоорондоо "тас" гэж хавчигдан суудаг механик холболт (mechanical coupling), мөн наалт дээрх наалдамхай хэсэгт уутыг дарж наадаг наалдамхай холболт (adhesive coupling). Угсрах дараалал нь өөр. Механик хэлбэрт ихэвчлэн наалтыг хэвлийд наасны дараа уутны цагаргийг суулгадаг бол зарим наалдамхай хэлбэрт наалт, уут хоёрыг эхлээд хооронд нь холбоод дараа нь хамт нааж болдог. Хайрцаг эсвэл заавар дээрх бүтээгдэхүүний нэр, цагаргийн хэмжээ (мм-ээр бичигдсэн тоо)-г эхэлж шалгах нь хамгийн хурдан алхам. Нэг компанийн бүтээгдэхүүн ч цагаргийн хэмжээ зөрвөл биет байдлаар таарахгүй.
Практик арга. Хүйтэн наалт хатуу байдаг тул наахын өмнө алгандаа хэсэг барьж биеийн дулаанд зөөлрүүлэхийг ихэвчлэн зөвлөдөг. Байрлал бас чухал: зогсож байхад хэвлий эвхэрч, харах өнцөг хаагддаг тул толины өмнө суух буюу бага зэрэг хэвтэж хэвлийг тэгшлэх нь илүү дөхөм. Цагаргийг бүхэлд нь нэг дор дарахаас илүү доод талаас нь (6 цагийн зүг) эхлүүлж, тойруулан дараалан дарах аргыг олон хүн хэрэглэдэг. Энэ үед нөгөө гараараа наалтын эсрэг талыг зөөлөн түших нь хэвлийн өвдөлт болон наалт хөндийрөхөөс сэргийлдэг.
Өчигдөр болж байсан нь өнөөдөр яагаад болохгүй байна вэ. Нэгд, бүтээгдэхүүн өөрчлөгдсөн байж болно — нийлүүлэгч эсвэл жор солигдоход ижил нэртэй боловч өөр хэмжээтэй бараа ирдэг. Хоёрт, стома өөрөө өөрчлөгддөг: мэс заслын дараа хавдсан байгаад хэдэн долоо хоногийн турш багасдаг ба жин нэмэгдэх, хасагдахад эргэн тойрны арьсны хотгор гүдгэр өөрчлөгддөг. Хуучин хэмжээгээр огтолсон нүх нь стомаг цагаргийн ирмэгт тултгах, эсвэл хэт том болж наалт гулсахад хүргэнэ. Гуравт, арьсны чийг ба тос: үлдсэн ус, тос, тосон түрхлэг наалдацыг сулруулдаг ба ялангуяа наалдамхай холболтод илт нөлөөлнө. Дөрөвт, гар нүдний нөхцөл: хими эмчилгээний улмаас хурууны мэдрэмж мохох (захын мэдрэлийн эмгэг, peripheral neuropathy), эсвэл гэрэлтүүлэг, харааны бууралтаас цагаргийн ховил харагдахгүй бол зөвхөн хүч л зарцуулагдана.
Хэзээ зогсох вэ. Дахин дахин дарж, хуулж байх нь наалдацыг мууруулж, арьсыг гэмтээдэг. Холболт удаа дараа бүтэхгүй бол тухайн наалт, уутыг шинэ иж бүрдлээр солиод дахин эхлэх нь эцсийн дүнд алдагдал багатай. Тиймээс нөөц иж бүрдэл хэдийг бэлэн байлгаж, хоёр хэсэгт хэрэгсэл бүтэхгүй өдөрт зориулж нэг хэсэгт уут нэг хоёрыг хамт хадгалдаг хүн олон. Өөрөө хэмжээг өөрчилж огтлох, өөр үйлдвэрийн эд ангийг хүчээр нийлүүлэхийг зөвлөхөд бэрх — цагаргууд ихэвчлэн хоорондоо тохирдоггүй.
Хүнээс асуух ёстой асуудал. Олон эмнэлэгт шарх, стома, шээс баригдахгүй байдлын чиглэлээр мэргэшсэн сувилагч ажилладаг ба зарим газарт эмчийн үзлэггүйгээр стомагийн зөвлөгөө авах боломжтой. Үйлдвэрлэгчийн зөвлөх утаснаас өөрийн хэрэглэдэг загварын угсрах аргыг дахин тодруулах, дээж авах боломж ч байдаг. Ялангуяа дараах байдал нь арга барилын биш, эмнэлгийн тусламж шаардах дохио гэж үздэг: стомагийн эргэн тойрны арьс улайж халцарсан буюу шүүдэстэй; удаа дараа алдагдаж гоождог; стома ердийнхөөс илүү товойсон эсвэл дотогшоо суусан харагддаг; өнгө нь хар улаан буюу цонхийсон болсон; зогсохгүй цус гарч байгаа; нэг хоногоос удаан ялгадас гарахгүй бөгөөд хэвлийгээр өвдөх, бөөлжих, дүүрэх шинж дагалдаж байгаа.
Дараагийн үзлэгийн өмнө бэлдэх дараалал. Нэг: одоо хэрэглэж буй наалт, уутны нэр, цагаргийн хэмжээг бичиж авах. Хоёр: хэмжих загвараар стомагийн хөндлөн, босоо голчийг хэмжиж тэмдэглэн, сүүлийн долоо хоногуудад өөрчлөгдсөн эсэхийг шалгах. Гурав: бүтэхгүй байгаа алхмыг зураг эсвэл богино бичлэгээр үлдээх — үгээр тайлбарлахад хэцүү зүйл нэг зурагт багтдаг. Дөрөв: өдөрт хэдэн удаа солиж байгаа, хэр давтамжтай гоожиж байгаа, арьс ямар байгааг хэдэн өдрөөр тэмдэглэх. Тав: стомагийн хэрэгслийг хаанаас, ямар журмаар авч байгаа, даатгал буюу дэмжлэгийн бүртгэлд хамрагдсан эсэхийг хамт нягтлах.
Энэ нийтлэл нь ерөнхий мэдээлэл бөгөөд эмчийн үзлэг, эмчилгээг орлохгүй. Өөрийн хэрэглэж буй хэрэгсэл болон биеийн байдалд тохирох шийдвэрийг эмчлэгч эмч буюу стомагийн мэргэшсэн сувилагчтайгаа заавал зөвлөлдөнө үү.