Бүдүүн гэдэсний дуран (colonoscopy)-аар эд авч шинжлүүлээд хариу хүлээх хэдэн өдөр өөрөө ч урт санагддаг. Түүн дээр нэмээд ялгадас гарахгүй болбол өвдөлт, түгшүүр хоёр зэрэг ирж, гэртээ ямар нэг юм хийх гэж яардаг. Гэвч энэ үеийн өтгөн хаталт (constipation) нэг шалтгаантай биш бөгөөд шалтгаанаас нь хамааран гэртээ хийж болох зүйл, эмнэлэгт эхлээд мэдэгдэх ёстой зүйл нь ялгардаг.
Нэгдүгээр салаа нь шинжилгээ өөрөө үлдээсэн түр зуурын өөрчлөлт юм. Гэдэс цэвэрлэх эм хэрэглэсний дараа бүдүүн гэдсэнд гаргах зүйл багассан байдаг тул хэд хоног ялгадас гарахгүй мэт санагдаж болно. Шинжилгээний өмнө хойно хоол, ус бага авсан, гэдэс эвгүйрхээд хэвтэх хугацаа уртассан, хэвшсэн хэмнэл алдагдсан нь бас нөлөөлдөг. Ийм тохиолдолд хоол, ус, алхалт сэргэхийн хэрээр аажим тайардаг.
Хоёрдугаар салаа нь дамжих зам нарийссантай холбоотой өөрчлөлт. Гэдэс улам дүүрч хатуурах, огт хий гарахгүй болох, дотор муухайрч бөөлжих, тэвчихийн аргагүй хэвлийгээр өвдөх, ялгадас харандаа шиг нарийсах зэрэг шинж давхацвал гэдэсний түгжрэл (bowel obstruction) буюу нарийсал (stricture)-ыг яаралтай шалгах шаардлагатай байж болно. Эмч 'дурангаар харагдаж байгаа хэмжээгээр гэдэс бөглөх шат биш' гэж тайлбарласан ч, гэртээ шинж тэмдэг ийнхүү өөрчлөгдсөн бол тэр өөрчлөлтөө дахин мэдэгдэх нь зөв.
Гуравдугаар салаа нь эмний төрөл ба цагийн хуваарь. 'Өтгөн хатахын эм' гэж нэрлэдэг эмүүд үйлчлэх зарчмаараа өөр өөр. Осмосын тулгуурт бууруулагч (osmotic laxative) гэдсэнд ус татаж нэгээс хэдэн өдрийн дотор үйлчилдэг, өдөөгч бууруулагч (stimulant laxative) гэдэсний хөдөлгөөнийг өдөөж харьцангуй эрт үйлчилдэг, ялгадас зөөлрүүлэгч (stool softener) нь хатуулгыг нь бууруулдаг. Ялангуяа осмосын бүлгийн эм хангалттай ус уухгүй бол хүлээсэн үр дүнгээ өгөхгүй байж болох ба, өдрийн дээд тунгийн дотор ч богино хугацаанд шахаж уухаас илүү завсарлага, ус хоёрыг хамт барих нь дээр. Мансууруулах өвчин намдаах эм (opioid), зарим бөөлжис намдаах эм, төмрийн бэлдмэл, зарим даралтын эм ч гэдэсний хөдөлгөөнийг удаашруулдаг тул одоо уудаг бүх эмийн жагсаалтаа хамт үзүүлэх нь тустай. Эсрэгээрээ, нарийсал байх магадлалыг хараахан үгүйсгээгүй үед эслэг ихтэй хүнс, нунтаг бүтээгдэхүүнийг гэнэт их нэмэх нь эмчтэйгээ урьдчилан зөвлөх асуудал.
Дөрөвдүгээр салаа нь цус гарч буй байрлал. Эд авсан хэсэг, өмнөөс байсан шулуун гэдэсний товруу (haemorrhoid) буюу цууралт (anal fissure), гэмтэл өөрөө гэсэн газруудаас гарах цусны өнгө, хэмжээ, гарах цаг нь ялгаатай. Цаасанд тод улаанаар нааллаа юу, ялгадастай холилдож байна уу, хар наалдамхай ялгадас уу, ялгадаснаас үл хамааран урсаж байна уу гэдгийг тусад нь тэмдэглэвэл тус болдог. Толгой эргэх, хүйтэн хөлс, цайх, зүрх түргэн цохилох шинж хамт илэрвэл нэн даруй холбогдох хэрэгтэй.
Бургуй (enema) хийх буюу хуруугаар ялгадас гаргах ажлыг гэртээ асран хамгаалагч дангаараа шийдэхгүй байх нь илүү аюулгүй. Эд авсан салст, гэмтэлтэй хэсэгт механик өдөөлт, даралт үзүүлбэл цус алдалт нэмэгдэж болох ба, цусны үзүүлэлт болон цус шингэлэх эм хэрэглэж байгаа эсэхээс хамаарч эрсдэл өөр, нарийссан хэсэг байвал хийж буй шингэний хэмжээ өөрөө асуудал болно. Шаардлагатай бол эмнэлэгт үзүүлээд аюулгүй арга, дарааллыг нь тогтоож болох тул шөнөжин маргалдахын оронд утасны зөвлөгөөний асуулт болгож хувиргах нь дээр.
Эмнэлэг рүү залгахаас өмнө бэлдэх зүйлс: хамгийн сүүлд ялгадас гарсан огноо, тухайн үеийн хэлбэр, бүдүүн нарийн, түүнээс хойш хий гарч байгаа эсэх, гэдсний дүүрэлт ба өвдөлтийн өөрчлөлт, дотор муухайрах, бөөлжих, халуурах эсэх, хэрэглэсэн бууруулагч эмийн нэр, тун, цаг, өдрийн ус, хоолны хэмжээ, цус гарсан өнгө, хэмжээ, хамт уудаг бусад эм, мөн MRI, PET-CT зэрэг товлогдсон шинжилгээний хуваарь.
Энэ нийтлэл нь ерөнхий мэдээлэл өгөх зорилготой бөгөөд хувь хүний оношилгоо, эмчилгээг орлохгүй. Шалтгаан болон авах арга хэмжээ хүн бүрт өөр байдаг тул бодит үйлдлээ заавал эмчлэгч эмчтэйгээ зөвлөлдөж шийднэ үү.