Бүдүүн болон шулуун гэдэсний (colon and rectum) мэс заслын үед түр тавьсан стомаг (stoma) буцаан хааж гэдсийг холбосны дараа эмчилгээ дууссан мэт санагддаг. Гэвч сэргээн холбосны дараах бие мэс заслын өмнөх шигээ байдаггүй. Өтгөнийг түр хуримтлуулж байсан шулуун гэдэс богиносох буюу авагдсан байдаг ба хошного боогч булчин (anal sphincter), аарцгийн мэдрэл нь мэс засал, олон тохиолдолд туяа эмчилгээний (radiotherapy) нөлөөг авсан байна. Тиймээс өдөрт хэд хэдэн удаа бие засах, гэнэтийн шаардлага мэдрэх, гүйцэд суулгаагүй мэт мэдрэмж, хий болон өтгөнийг ялгаж мэдэхэд хүндрэлтэй байдал олон жил үргэлжилж болно. Эдгээр шинжийг нэгтгэн бага байрлалын урд талын тайралтын хам шинж (Low Anterior Resection Syndrome, LARS) гэж нэрлэдэг. Хэдэн жилийн дараа үүн дээр өвдөлт нэмэгдвэл, энэ удаад бие засах тоо биш, өвдөлт өөрөө өдөр тутмын амьдралыг зогсоодог.
Хошного болон шулгуй хэсгийн хүчтэй өвдөлтийн шалтгаан нэг биш. Нэгд, шингэн өтгөн өдөрт олон удаа өнгөрөхөд эргэн тойрны арьс гэмтэж, хошногоны ан цав (anal fissure) үүсэх нь түгээмэл. Хоёрт, гэдсийг холбосон хэсэг нарийсах буюу холболтын нарийсал (anastomotic stricture) байвал өтгөн нарийсч, бие засахад өвдөлт ихэсдэг. Гуравт, мэс заслын өмнө эсвэл дараа туяа эмчилгээ хийлгэсэн бол туяаны проктит (radiation proctitis) буюу шархлаа цус алдалт, шаардлага, өвдөлт үүсгэж болно. Дөрөвт, хошногоны эргэн тойрны буглаа (abscess) эсвэл цоорхой сув (fistula) байвал халуурах, хавдах, идээ гарах шинж дагалддаг. Тавд, аарцгийн ёроолын булчин, мэдрэлээс гаралтай архаг өвдөлт ч тохиолддог. Эцэст нь, ховор боловч хавдрын орон нутгийн эргэн давталт (local recurrence) эхлээд өвдөлтөөр илэрч болно. Шалтгаан тус бүрд өөр өөр арга хэрэгтэй тул үзлэг, дурангийн шинжилгээ, аарцгийн дүрс оношилгоогоор ялган оношлох шаардлагатай.
Шалтгаан тодорсны дараа ч эм, хоолны дэглэм, бие засах дадлага, дурангаар өргөсгөх зэрэг аргаар өвдөлт болон өтгөн барих чадваргүй байдлыг хянаж чадахгүй тохиолдол гардаг. Ийм үед байнгын стома тавих сонголт эмчийн өрөөнд яригддаг. Үүнийг ихэвчлэн бүтэлгүйтэл мэт хүлээж авдаг ч, эмнэлзүйн хувьд энэ нь шинж тэмдгийг хянаж, өдөр тутмын амьдралыг эргүүлж авах зорилготой эмчилгээний нэг сонголт юм. Шийдвэрт өвдөлтийн хүнд байдал, шалтгаан, боогч булчингийн үйл ажиллагаа, эргэн давталт байгаа эсэх, биеийн ерөнхий байдал, хамгийн гол нь тухайн хүн өдөр тутмынхаа юуг хамгаалахыг хүсэж байгаа нь тооцогддог. Энэ нь хугацаа аван ярилцаж болох шийдвэр үү, эсвэл өвдөлтийг одоо зогсоохын тулд урагшлуулах ёстой шийдвэр үү гэдгийг эмчээсээ асууж болно.
Мэс заслын арга ч нэг биш. Зарим тохиолдолд шулуун гэдэс, хошногыг байрандаа үлдээж зөвхөн өтгөний урсгалыг хэвлийн ханаар гаргадаг бол, зарим тохиолдолд шулуун гэдэс, хошногыг хамт авдаг. Эхний тохиолдолд хэрэглэгдэхгүй болсон шулуун гэдэс салс үргэлжлүүлэн ялгаруулж, бага багаар хошногоор гардаг ба гүйцэд суулгаагүй мэдрэмж, бага зэргийн цус гарах нь үлдэж болно. Үүнийг шилжүүлгийн проктит (diversion proctitis) гэх ба ихэвчлэн ноцтой биш боловч хэмжээ нэмэгдэх, өвдөлт хүндрэх юм бол шалгуулах хэрэгтэй. Хоёр дахь тохиолдолд шулгуй хэсэгт шарх үлдэж, эдгэрэхэд хугацаа шаардагдана; суух байрлал, шарханд халамж хийх заавраа тусад нь авдаг. Аль аргаар хийсэн нь мэс заслын тэмдэглэлд бичигдэнэ. Тиймээс гэрт харихаасаа өмнө тайлбарыг сонсож, хуулбарыг авч үлдэх нь дараагийн үзлэг болон бичиг баримтын ажилд тусална.
Гэрт харьсны дараах эхний хэдэн долоо хоног бол бие шинэ ялгарлын замд дасах үе юм. Бүдүүн гэдэснээс гаргасан стома харьцангуй өтгөвтөр ялгадас гаргадаг бол, нарийн гэдэснээс гаргасан стома шингэн, их хэмжээний ялгадас гаргах тул шингэн алдалт, электролитийн алдагдал үүсэх магадлал өндөр. Өдрийн ялгадасны хэмжээ, шээсний хэмжээ, биеийн жингээ ойролцоогоор ч тэмдэглэж байвал үзлэгийн үед шийдвэр гаргахад хурдан болно. Арьсаа хамгаалах ажил ч эхэн үедээ тогтох ёстой. Наалтын нүхийг стомагийн хэмжээнд тааруулан хайчлах, наалт арилгагч, арьс хамгаалах бүрхүүл, шаардлагатай бол паст, цагираг хэрэглэх дарааллыг стомагийн сувилагчаас шууд сурч авах нь хамгийн зөв.
Дараах шинжүүд бол дараагийн товлосон үзлэгийг хүлээхгүйгээр холбоо барих буюу яаралтай тусламж авах шалтгаан болно: стомагийн өнгө бараан эсвэл хар болох; 24 цагаас дээш хугацаанд хий, ялгадас огт гарахгүй бөгөөд хэвлийгээр өвдөх, дүүрэх, бөөлжих; ялгадас хэт их гарч шээс багасах, толгой эргэх, булчин сулрах; халуурах эсвэл шулгуй, хэвлийн шархнаас идээ гарах; хошного эсвэл стомагаас цус алдалт зогсохгүй байх.
Хувиараа бизнес эрхэлдэг эсвэл ажилладаг хүний хувьд өдрийн хуваарийг дахин зохион байгуулах нь эмчилгээний нэг хэсэг болдог. Хоолны цаг, ялгадас төвлөрөх цагийн хуваарь хүн бүрд өөр тул хоёр гурван долоо хоног тэмдэглэвэл өөрийн хэв маяг харагддаг. Ажлын байранд нөөц хэрэгсэл байлгах, үнэр, дуу чимээг багасгах бүтээгдэхүүнийг туршиж үзэх нь бодит бэлтгэл болно. Стомагийн хэрэгслийн дэмжлэг, тахир дутуугийн бүртгэл зэрэг тогтолцоо олон улсад байдаг тул та хамрагдах эсэх, хэрхэн хүсэлт гаргах талаар эмнэлгийн нийгмийн ажилтан, стомагийн сувилагч эсвэл холбогдох даатгалын байгууллагаас тодруулахыг зөвлөж байна.
Эцэст нь сэтгэл санааны тухай. Нэгэнт буцаан хаасан зүйлээ дахин эргүүлэх туршлага бол биеийн өөрчлөлт төдийгүй алдагдал ч мөн юм. Үүр цайхын өмнөх цагт гуниг дүүрэн ирэх нь хачирхалтай зүйл биш. Гэхдээ нойр удаан хугацаанд эвдэрч, хоол хүнс, өдөр тутмын үйл ажиллагаа хэдэн долоо хоногийн турш сэргэхгүй байвал, эсвэл өөрийгөө буруутгах бодол давтагдвал сэтгэл зүйн дэмжлэгийг эмчилгээний хамт авах нь эдгэрэлтэд тусална. Стомагийн сувилагчийн зөвлөгөө, паллиатив тусламжийн баг, сэтгэцийн эрүүл мэндийн зөвлөгөө нь эмчилгээг орлохгүй, харин хажууд нь байх нөөц юм.
Энэхүү нийтлэл нь ерөнхий эрүүл мэндийн мэдээлэл бөгөөд хувь хүний онош, эмчилгээг орлохгүй. Шинж тэмдэг, эмчилгээний чиглэл хүн бүрд өөр байдаг тул эмчлэгч эмчтэйгээ заавал зөвлөлдөнө үү.