Бүдүүн гэдэсний тархалттай хорт хавдар (metastatic colorectal cancer) нэг, хоёрдугаар шатны эмчилгээг давж, гуравдугаар системийн эмчилгээнд орох үед эмчилгээ өөрөө биш, харин "одоо явж байгаа эмнэлэг маань зөв сонголт мөн үү" гэсэн асуулт илүү хүчтэй болдог. Мэс засал, шарах эмчилгээ, туяа эмчилгээ бүгд боломжгүй гэсэн хариу дахин дахин сонсогдож, олон мэргэжилтний хамтарсан хэлэлцүүлэг нэг ч удаа зохион байгуулагдаагүй бол энэ асуулт улам томордог. Гэхдээ эмнэлгээ солих гэдэг нь "илүү идэвхтэй эмнэлэг" олох асуудал биш, харин одоо ямар сонголт нээлттэй байгааг, тэр сонголт ямар нөхцөлд нээгддэгийг тодруулах асуудал юм.
Эхлээд уушгинд олноор тархсан голомтод (metastases) яагаад орон нутгийн эмчилгээ хаагддагийг ойлгох нь тустай. Мэс заслын аргаар авах, радио давтамжийн болон бичил долгионы шаралт (ablation), стереотактик биеийн туяа эмчилгээ (SBRT, stereotactic body radiotherapy) зэрэг орон нутгийн эмчилгээ нь голомт цөөн, харьцангуй нэг хэсэгт төвлөрсөн, бусад эрхтний өвчин хяналтад байгаа буюу цөөн голомтот тархалт (oligometastatic) гэж нэрлэгддэг нөхцөлд үр дүнтэй байх магадлалтай. Харин хоёр уушгинд 1 см-ээс жижиг арав, хэдэн арван зангилаа цэг мэт цацагдсан байвал нэг нэгээр нь устгасан ч өвчний ерөнхий явцыг өөрчлөхөд хэцүү, үлдэх уушгины үйл ажиллагаа болон эмчилгээний ачаалал л нэмэгддэг. Ийм үед сонсогдох "боломжгүй" гэдэг үг нь эмчийн хүсэл эрмэлзэлийн асуудал биш, харин голомтын тоо, тархалт, хэмжээ, уушгины үйл ажиллагаа, биеийн ерөнхий байдлыг нийтэд нь харсан дүгнэлт байдаг. Тиймээс шалгуурыг нь тодруулан асууж тэмдэглэж авах нь дараагийн шийдвэрийг хөнгөвчилдөг.
Олон мэргэжилтний хамтарсан үзлэг (MDT, multidisciplinary team) нь мэргэжлүүдийн хооронд дүгнэлт үнэхээр зөрөх үед, өөрөөр хэлбэл мэс заслаар авах боломж эргэлзээтэй, эсвэл орон нутгийн болон системийн эмчилгээний дарааллыг тогтоох шаардлагатай үед хамгийн их үр дүнтэй байдаг. Эсрэгээрээ хэд хэдэн тасаг аль хэдийн ижил дүгнэлтэд хүрсэн бол тусад нь зохион байгуулагдахгүй байх нь бий. Гэсэн ч өвчтөн, гэр бүл нь хүсэлт гаргах эрхтэй бөгөөд эмчлэгч эмчдээ шууд хэлэх, эсвэл эмнэлгийн хавдрын төв, үйлчилгээний хэсгээр дамжуулан хүсэлт гаргах журмыг тодруулж болно. Хүсэлт гаргахдаа "ямар нэг юм хийж өгөөч" гэхээсээ илүү "уушгины голомтод орон нутгийн эмчилгээ хийх боломжтой нөхцөл байна уу, байхгүй бол ямар шалгуураар тийм дүгнэлт гарсан бэ" гэсэн хариулт өгөх боломжтой асуулт болгон нарийсгах нь тустай.
Эмнэлзүйн туршилт (clinical trial) хайх үед хамгийн олон удаа зөрөх газар бол хамрагдах шалгуур юм. Ижил өвчнийг зорилтот болгосон ч зарим туршилт нь урьд нь хими эмчилгээ хийлгэж байгаагүй хүнийг, зарим нь стандарт эмчилгээг бүрэн давсан хүнийг хайдаг. Нэг удаагийн утсан яриагаар "хими эмчилгээний туршлагагүй байх ёстой" гэсэн хариу сонссон бол тэр туршилт нь эхний бүлэгт хамаарч байсан гэсэн үг бөгөөд бүх туршилт хаагдсан гэсэн үг биш. Бодит шалгуурт өмнөх эмчилгээний шатны хязгаарлалт, сүүлийн тунгаас хойшх завсарлагааны хугацаа (washout), хэмжиж болох голомт (measurable lesion) байгаа эсэх, биеийн ерөнхий чадварын үнэлгээ (ECOG performance status), эрхтний үйл ажиллагааны шинжилгээний үзүүлэлт, зарим тохиолдолд сүүлийн үеийн эд эсийн болон генийн шинжилгээний хариу зэрэг нэгэн зэрэг ордог. Нээлттэй бүртгэлийн сангаас өвчний нэр, эмчилгээний шатаар хайж, туршилт тус бүрийн судалгааны сувилагч, зохицуулагчаас тодруулах зам ч бий.
Эмнэлгээ солихоор шийдсэн бол хамгийн чухал нь эмчилгээ тасрах завсар үүсгэхгүй дараалал юм. Ихэвчлэн хариу урвалыг үнэлэх дүрс оношилгооны хариу гарсан яг дараа нь бичиг баримт хамгийн бүрэн байдаг тул шилжихэд тохиромжтой. Бэлдэх зүйлд эмчийн илгээх хуудас, дүрс оношилгооны эх хувь бүхий диск ба уншилтын хариу, эмгэг судлалын шил, блок, хими эмчилгээний бүртгэл (эмийн нэр, мөчлөгийн тоо, тун бууруулсан эсэх, гаж нөлөө), сүүлийн үеийн цусны шинжилгээ, стент зэрэг мэс ажилбарын тэмдэглэл орно. Шинэ эмнэлгийн анхны үзлэгийн цагаа эхлээд авч, дараагийн мөчлөгийн хуваарьтай хэр зайтайг тооцоод, одоогийн эмнэлэгтээ бичиг баримтын хуулбар авах хүсэлтийн хэлбэрээр мэдэгдэж болно. Шилжилт эцэслэн шийдэгдэх хүртэл явж байгаа эмчилгээгээ үргэлжлүүлэх нь түгээмэл.
Шилжих нь үргэлж ашигтай байдаггүйг мөн адил жинлэх хэрэгтэй. Халуурах, гэдэс түгжрэх, стенттэй холбоотой хүндрэл зэрэг яаралтай нөхцөлд явцыг мэддэг багт хурдан хүрч чадах эсэх, зам зуурын зай ба хүлээх хугацаа өвчтөний тэнхээнд ямар ачаалал болох, шинэ эмнэлэгт шинжилгээг эхнээс нь дахин хийх эсэх зэрэг нөгөө талд жинлэгддэг. Хоёр, гурван эмнэлгийн бие даасан дүгнэлт ижил гарсан бол тэр нийцэл өөрөө мэдээлэл болдог. Харин өөр төвд эмнэлзүйн туршилтын боломж, олон мэргэжилтний хэлэлцүүлэг тодорхой нээлттэй байгаа бол энэ нь шилжих бодит үндэслэл болно.
Утас цохихоос өмнө бичиж тэмдэглэвэл зохих зүйлс: өнөөг хүртэлх эмчилгээний түүх ба эмчилгээ бүрийг зогсоосон шалтгаан, хамгийн сүүлийн дүрс оношилгоон дээрх голомтын тоо, хэмжээний өөрчлөлт, орон нутгийн эмчилгээ боломжгүй гэж тайлбарласан үндэслэл, генийн шинжилгээ хийсэн эсэх ба үр дүн, шилжсэнээр юуг хүсэж байгаа нь туршилт уу, орон нутгийн эмчилгээг дахин үнэлэх үү, эсвэл хамтарсан хэлэлцүүлэг үү, мөн зам, хүлээлтийг бодитоор даах боломжтой эсэх.
Энэхүү нийтлэл нь ерөнхий мэдээлэл өгөх зорилготой бөгөөд хувь хүний онош, эмчилгээний шийдвэрийг орлохгүй. Эмнэлэг солих цаг хугацаа, эмчилгээний чиглэл, эмнэлзүйн туршилтад хамрагдах эсэх талаар эмчлэгч эмч, эмнэлгийн багтайгаа заавал зөвлөлдөж шийдвэрлэнэ үү.