Гэр бүлийн нэг гишүүн олон жил хорт хавдрын эмчилгээ (cancer treatment) хийлгэж эхэлбэл асаргааны ачаа ихэвчлэн ганц хүн дээр төвлөрдөг. Сургуульд сурч байгаа, эсвэл анхны ажил, шалгалтад бэлтгэж буй хорь, гучин насны хүн энэ үүргийг хүлээх нь цөөнгүй бөгөөд сүүлийн үед үүнийг "гэр бүлээ асардаг залуу асрагч (young carer)" гэж тусад нь ярих болжээ. Энэ насны асаргаа нь сурлага, орлого, ирээдүйн мэргэжил гурвыг зэрэг хөнддөг хэрнээ гаднаас бараг харагддаггүй, үе тэнгийнхэн дунд ижил туршлагатай хүн цөөн байдаг тул ярих газар нь ч ховор байдаг.
Хамгийн түрүүнд тэмдэглэх зүйл бол асарч буй хүний эрүүл мэнд ч бас анхаарал шаарддаг гэдэг явдал. Нойр тасалдаж, хоол хүнс жигд бус болоход анхаарал төвлөрөл, шийдвэр гаргах чадвар хамгийн түрүүнд буурдаг. Хоёр долоо хоногоос удаан үргэлжлэх гуниг, сонирхол алдагдах, унтаж чадахгүй байх буюу үүрээр сэрэх, шалтгаан нь тодорхойгүй толгой, гэдэс өвдөх, мөн "надаас өөр хийх хүн байхгүй" гэсэн бодлоор өөрийн эмчийн үзлэг, урьдчилан сэргийлэх шинжилгээгээ байнга хойшлуулах байдал нь тусламж авах шаардлагатайн шинж гэж үздэг. Асрагч хүн өрхийн эмч буюу орон нутгийн сэтгэцийн эрүүл мэндийн зөвлөгөөний цэгт хандаж болох бөгөөд хавдрын эмчилгээ хийдэг байгууллагуудад ар гэрийнхэнтэй зөвлөгөө хийдэг нэгж ихэвчлэн байдаг.
Сургуулиа түр завсарлах эсэхийг шийдэхдээ "буцаах боломжтой" ба "буцаахад хэцүү" зүйлсийг салгаж харах нь тустай. Сургуулиасаа тодруулах зүйлс нь ихэвчлэн тогтмол байдаг: чөлөө авах боломжит тоо, нийт хугацааны дээд хязгаар, улирлын дундуур өргөдөл гаргавал төлбөр буцаагдах уу эсвэл дараагийн улиралд шилжих үү, тэтгэлэг болон оюутны зээлийн эрх хадгалагдах нөхцөл, эргэн төлөлт хойшлох эсэх, мөн оюутны статус тасрахад эрүүл мэндийн даатгалын (health insurance) байдал хэрхэн өөрчлөгдөх вэ гэдэг. Дүрэм нь сургууль болон хувь хүний нөхцөл бүрээр өөр тул зөвхөн утсаар авсан хариултаас илүү, хариуцсан нэгжийн бичгэн мэдэгдэл эсвэл журмын заалтыг үлдээх нь дараа нь маргаан үүсэхээс сэргийлнэ.
Асаргааг ганцаараа үүрэхгүй байх зам бас бий. Эмчилгээ хийлгэж буй эмнэлгийн нийгмийн ажилтны буюу өвчтөний дэмжлэгийн нэгж нь ихэвчлэн эхний хаалга байдаг. Онош, эмчилгээний үе шатнаас хамааран эмнэлгийн зардлын дэмжлэг, гэрээр үзүүлэх асаргаа, гэрийн сувилахуй (home nursing), төлбөртэй асрагчийн үйлчилгээ, шаардлагатай үед хөнгөвчлөх эмчилгээ (palliative care) болон хосписын зөвлөгөөнд холбож өгөх боломжийг тайлбарладаг. Хүнд өвчтэй хүний өөрийн хариуцах төлбөрийг бууруулдаг хөтөлбөрүүд олон оронд байдаг ч хамрах хүрээ, бүртгэлийн журам нь тодорхой байдаг тул өвчтөн аль хэдийн бүртгэгдсэн эсэхийг эмчлэгч баг эсвэл эмнэлгийн бүртгэлийн албанаас лавлах нь хамгийн хурдан.
Удаан үргэлжлэх химийн эмчилгээ (chemotherapy) ихэвчлэн мөчлөг (cycle)-ийн хэмнэлтэй байдаг: эм тарих өдөр, түүний дараах хамгийн хүнд хэдэн хоног, дараагийн мөчлөгийн өмнөх харьцангуй тогтвортой үе давтагдана. Энэ хэмнэлийг үзлэг, шинжилгээний хуваарьтай хамт нэг хуанли дээр буулгавал хичээл, ажилд зарцуулж болох цаг хаана байгаа нь нүдэнд харагддаг. Гэхдээ халуурах, жихүүдэс хүрэх, ус ч залгихад хэцүү болтол хүчтэй суулгах, бөөлжих, гэнэт хэвлий өвдөж, дүүрч, хий ялгарахгүй, өтгөн гарахгүй болох, ухаан бүрхэгших зэрэг байдалд товлосон хуваариас үл хамааран эмчлэгч багтаа шууд холбогдох шаардлагатай. Ийм үед хэн эхэлж хөдлөх, хаашаа очихыг урьдчилан тохирч тэмдэглэсэн байвал тухайн өдрийн эмх замбараагүй байдал ч, алдагдах хичээлийн цаг ч багасдаг.
Мөнгөний асуудалд нэмэлт ажил олохоос өмнө урсгалыг нэг хуудсанд бичих нь чухал. Сарын тогтмол зардал, эмчилгээнд бодитоор гарч буй зардал, ашиглаж болох даатгал, дэмжлэгийн хөтөлбөрүүд, ах эгч дүү болон бусад гэр бүлийн гишүүдийн үүрэх боломжтой хэсгийг хамт бичвэл яг хэдий хэмжээний мөнгө хэрэгтэй, хэдэн цагийн ажил бодитой вэ гэдэг тодорхой болно. Гэр бүлийн доторх цаг, зардлын хуваарилалт нь зөвхөн амаар үлдвэл хугацаа өнгөрөх тусам нэг хүн рүү хазайдаг тул богинохон ч гэсэн бичиж үлдээх нь дээр.
Товчхондоо, өргөдөл өгөхөөс өмнө: сургуулийн журам, тэтгэлэг, зээл, даатгалын эрхээ бичгээр баталгаажуулах; эмнэлгийн дэмжлэгийн нэгжид хандаж боломжтой асаргаа, тусламжийн жагсаалтыг авах; дараагийн хоёр, гурван мөчлөгийн хуваарь болон яаралтай үеийн холбоо барих замыг хуанли дээр буулгах; гэр бүлийн дотор цаг, зардлын хуваарилалтыг бичгээр тохирох; өөрийн нойр, сэтгэл санаа, хойшлуулсан үзлэгээ шалгаж шаардлагатай бол зөвлөгөө захиалах. Чөлөө авах нь ихэвчлэн бүх зүйлийг нэг дор шийдэх алхам биш, улирал тутам дахин сонгож болох сонголт байдаг тул баталгаажсан мэдээлэл дээр тулгуурлан нэг нэг улирлаар шийдэх арга ч бий.
Энэхүү нийтлэл нь ерөнхий мэдээлэл бөгөөд эмчийн үзлэг, мэргэжлийн зөвлөгөөг орлохгүй. Өвчтөн болон асрагчийн тодорхой нөхцөл байдалд тохирсон шийдвэрийг эмчлэгч эмч болон холбогдох байгууллагатайгаа заавал ярилцана уу.