Гэр бүл нь орон нутагт амьдарч байхад өвчтөн нь нийслэлийн хоспис (hospice) тасагт хэвтэж байвал, хамгийн хүнд санагддаг зүйл нь нас барах мөч өөрөө биш, харин түүний дараах журам байдаг. Амьдардаг газар, нас барах газар хоёр хол байвал эмнэлэг дотор дуусгах ажил, төрсөн нутагт эхлэх ажил хоёр давхцдаг. Доорх нь тодорхой нэг эмнэлгийн журам биш, БНСУ-д ерөнхийдөө давтагддаг дарааллын тухай ерөнхий мэдээлэл юм.
Эхний дараалал эмнэлэг дотор явагдана. Эмч нас барсныг баталгаажуулсны дараа тухайн эмнэлэг нас барсны гэрчилгээ (death certificate) олгодог. Энэ бичиг баримт нь дараагийн бараг бүх журмын эхлэл болдог тул хэд хэдэн хувь урьдчилж авах нь дараа дахин эмнэлэг рүү явахаас сэргийлдэг. Нас барсны бүртгэл (death registration), чандарлах (cremation) байгууламжийн захиалга, банк, даатгал, тэтгэврийн журам тус бүр эх хувь буюу хуулбар шаардаж болно. Эмчилгээний төлбөр тооцоо, өвчтөний хувийн эд зүйлс, өрөө чөлөөлөх ажил ч энэ үе шатанд хамт тайлбарлагддаг.
Дараагийн салаа зам бол аль оршуулгын ёслолын танхимыг (funeral hall) сонгох вэ гэдэг асуулт. Эмнэлэгт байрлах танхимыг ашиглах, эсвэл төрсөн нутгийн танхим руу авч явах хоёр нь цаашдын бүх хөдөлгөөнийг өөрчилдөг. Төрсөн нутаг руу авч явахаар шийдвэл талийгаачийг эмнэлгийн хадгалах өрөөнд түр байлгаад дараа нь тээвэрлэдэг бөгөөд урт зайн тээвэрт тусгай тээврийн хэрэгслийг урьдчилан захиалах шаардлагатай, зардал нь зайнаас хамаарна. Нас барахаас өмнө нэг хоёр газрыг тодруулж тавьвал үүр цайх үед буюу амралтын өдөр яаран хайх байдал багасна.
Танхимын хуваарь болон чандарлах байгууламжийн захиалга хоёр хоорондоо холбоотой хөдөлдөг. БНСУ-д зарчмын хувьд нас барснаас хойш тогтоосон хугацаа өнгөрсний дараа чандарлах боломжтой бөгөөд олон бүс нутагт захиалгыг нийтийн онлайн системээр авдаг. Бүс нутаг, гарагаас хамаарч захиалга ихсэж болох тул чандарлах цаг тогтсоны дараа л ёслолын хуваарь, гаргах цаг, гэр бүлийнхний зам хөдөлгөөн тодордог. Аль нутагт байршуулах, оршуулах эсвэл хадгалах ямар хэлбэрийг сонгохоо урьдчилж шийдсэн бол энэ үе шат хамаагүй богиносдог.
Хоспис тасаг бол эдгээр асуултыг урьдчилж асуухад тохиромжтой газар. Хариуцсан сувилагч, эмнэлгийн нийгмийн ажилтан (medical social worker)-аас нас барсны дараа тасагт ямар журам явагддаг, хадгалах болон тээвэрлэх ажил хэрхэн зохион байгуулагддаг, шөнө болон амралтын өдөр хаашаа холбогдох талаар урьдчилан тодруулбал хамгийн хүнд мөчид анх удаа сонсох мэдээлэл багасна. Гол гашуудагч хэн болох, хэн нь холбоо барих, хэн нь төлбөр төлөх зэрэг үүргийг урьдчилж хуваарилах нь бас бодит тус болдог.
Бичиг баримтын хувьд хууль ёсны хугацаа байдгийг санах хэрэгтэй. Нас барсны бүртгэлийг хуулиар тогтоосон хугацаанд хийх шаардлагатай бөгөөд зарим журам бүртгэлийн дараа л нээгддэг, зарим ажлыг бүртгэлээс өмнө эмхлэх нь дээр байдаг. Талийгаачийн нэр дээрх данс, автомат төлбөр, харилцаа холбоо болон захиалгат үйлчилгээ зэргийг оршуулгын дараа жагсаалт болгон нэг нэгээр нь шийдэж болно.
Эцэст нь, асран хамгаалагч өөрийнхөө биеийг ч төлөвлөгөөнд оруулах хэрэгтэй. Нас барах мөч урьдчилан мэдэгдэлгүй үүрээр ирж болох ба хэд хоног нойргүй өнгөрөөсний дараа хол зам туулах тохиолдол их. Ээлж солих хүнээ товлож, боломжтой бол нийтийн тээвэр эсвэл өөр жолооч ашиглах нь аюулгүй. Гашуудал, албан ажил хоёр зэрэг дарахад шийдвэр бүрхэг болдог тул чухал шийдвэрийг гэр бүлийн хоёр ба түүнээс дээш хүн хамт баталгаажуулах нь зүйтэй.
Энэ нийтлэл нь зөвхөн ерөнхий мэдээлэл өгөх зорилготой бөгөөд эмнэлэг бүрийн журам, бүс нутгийн захиргааны дараалал, хувь хүний нөхцөл байдлаас хамаарч өөр байж болно. Энэ нь эмчийн үзлэг, хууль зүй, захиргааны зөвлөгөөг орлохгүй тул тодорхой асуудлаа эмчлэгч баг, тасгийн эмнэлгийн нийгмийн ажилтан болон холбогдох орон нутгийн байгууллагаас шууд тодруулна уу.