Хорт хавдрын дараах тогтмол хяналтын компьютер томографи (CT) зөвхөн үзэхээр төлөвлөсөн хэсгийг биш, цээж хэвлийн олон бүтцийг нэг дор дүрсэлдэг. Тиймээс үндсэн өвчинтэй шууд холбоогүй өөрчлөлт санамсаргүй илрэх нь түгээмэл бөгөөд үүнийг санамсаргүй олдвор (incidentaloma) гэж нэрлэдэг. Липома (lipoma) буюу өөхөн хавдар нь энэ ангилалд хамгийн олон тохиолддог хоргүй (benign) олдворуудын нэг юм.
Липома бол өөхний эсээс тогтсон хоргүй хавдар. Дүрс оношилгоонд өөх бусад эдээс ялгаатай нягтралтай харагддаг тул хүрээ нь тэгш, дотоод бүтэц нь жигд өөхөөр дүүрсэн зангилааг зөвхөн CT-гээр липома гэж дүгнэх боломж ихэвчлэн байдаг. Харин дотор нь зузаан таславч байх, тодосгогч бодис (contrast) хуримтлуулах хэсэгтэй байх, хэмжээ том, фасциас гүнд байрлах зэрэг шинж илэрвэл хэвийн бус өөхлөг хавдар (atypical lipomatous tumor) болон липосаркома (liposarcoma)-гаас ялгах зорилгоор соронзон резонанст томографи (MRI) зэрэг нэмэлт үнэлгээ хийхийг зөвлөж болно. 'Зөвхөн хянаж ажиглая' гэсэн зөвлөгөө нь ихэвчлэн эхний буюу ердийн дүр төрхтэй тохиолдолд өгөгддөг.
Хяналтын хугацааг ойролцоогоор нэг жил гэж тогтоох хоёр үндэслэл бий. Нэгд, хугацаа өнгөрөхөд хэмжээ, хэлбэр нь өөрчлөгдөөгүй байх нь хоргүй гэдгийг батлах хамгийн бодитой нотолгоо болдог. Хоёрт, өвчтөн аль хэдийн тогтмол хяналтын хуваарьтай бол шинээр шинжилгээ нэмэхгүйгээр тэр хуваарьт хамт үзэх боломжтой. Тодорхой хугацаа нь гэмтлийн хэмжээ, байрлал, урьд өмнөх дүрс дээр байсан эсэх, мөн одоо мөрдөж буй хяналтын давтамжаас хамаарч өөр өөр байдаг.
Хоргүй гэсэн тайлбар авсан ч товлосон өдрийг хүлээлгүй эмчид хандах нь зөв өөрчлөлтүүд бий: богино хугацаанд мэдэгдэхүйц томрох; хатуурах, хөдөлгөөнгүй бэхлэгдсэн мэт болох; дарахгүй байхад ч өвдөх, мэдээ алдах, хүч сулрах зэрэг мэдрэлийн шинж илрэх; дээрх арьс улайх буюу шархлах. Цээжний хананы буюу хавирганы орчмын гэмтэл нь амьсгалахад өвдөх мэдрэмжтэй давхцаж болох тул хэзээнээс, ямар хөдөлгөөн дээр өвдөж байгааг тэмдэглэж авбал эмчтэй ярихад хялбар болно.
Дүгнэлтэд липомагаас гадна элэгний уйланхай, бөөрний уйланхай, уушгины зангилаа (pulmonary nodule), бамбай булчирхайн зангилаа (thyroid nodule), бөөрний дээд булчирхайн зангилаа (adrenal lesion) зэрэг өөр санамсаргүй олдвор хамт бичигдэх нь бий. Тус бүр нь батлах арга, дахин үзэх давтамжийн хувьд өөр дүрэмтэй бөгөөд зарим нь ямар ч арга хэмжээ шаардахгүй, зарим нь нэг удаагийн хэт авиан шинжилгээ хийхийг зөвлөдөг. Дүгнэлтэд хэрхэн бичигдсэн нь бас чухал: 'ердийн шинжтэй' гэсэн болон 'магадлалтай' гэсэн томьёолол дараагийн төлөвлөгөөг өөрчилдөг.
Дараагийн шинжилгээгээ захиалахаас өмнө таван зүйлийг эмхлэн бэлдэхийг зөвлөнө. Нэг, дүгнэлтийн хуулбарыг авч, липомагийн хэмжээ, байрлал тоогоор хэрхэн бичигдсэнийг тодруулах. Хоёр, өмнөх дүрстэй харьцуулсан эсэх, харьцуулсан дүрс хэзээ хийгдсэнийг шалгах. Гурав, тэмтрэгдэж байгаа эсэх, өвдөлт, мэдээ алдалт байгаа эсэх, байвал хэзээнээс эхэлснийг тэмдэглэх. Дөрөв, дараагийн шинжилгээ нь CT, хэт авиан эсвэл MRI аль нь болох, хэзээ, аль тасаг үзэхийг тодруулах. Тав, хугацаанаас өмнө ямар өөрчлөлт гарвал шууд холбоо барих ёстойг асууж авах. Энэ таван зүйл тодорхой байвал нэг жил гэдэг нь эцэс төгсгөлгүй хүлээлт биш, харин хянах зүйл нь тодорхойлогдсон хугацаа болно.
Энэхүү нийтлэл нь ерөнхий мэдээлэл бөгөөд эмнэлгийн үзлэг, эмчилгээг орлохгүй. Өөрийн дүрс оношилгооны олдвор, эмчилгээний явцтай холбоотой шийдвэрийг эмнэлгийн бичлэгийг тань үзэж буй эмч, мэргэжилтэнтэй заавал зөвлөлдөнө үү.