Ходоодыг бүтэн авах хагалгаа (total gastrectomy) хийлгэсний дараа хими эмчилгээ (chemotherapy) үргэлжилж байхад, халуун ногоогүй зөөлөн шингэн хоол ч гэдсийг "шалбарсан арьсан дээр давс цацсан мэт" өвтгөдөг гэж хүмүүс ярьдаг. Хоол боловсруулах замын дотор талыг бүрхэх салст бүрхэвч (mucosa) нь хурдан хуваагддаг эсүүдээс тогтдог тул хими эмчилгээний нөлөөнд харьцангуй амархан өртдөг. Амны шархлаа гэж нэрлэдэг өөрчлөлт нь улаан хоолойноос нарийн, бүдүүн гэдэс хүртэл үргэлжилж болох бөгөөд эмч нар үүнийг мукозит (mucositis) гэсэн өргөн нэрээр авч үздэг.
Үүн дээр ходоодгүй биеийн онцлог нэмэгддэг. Хоолыг түр хадгалж, жижиглэн, багаар доош илгээдэг зай байхгүй болсноор идсэн зүйл шууд нарийн гэдэс рүү очдог. Иймд хоол идсэнээс хойш гучаад минутын дотор гэдэс базлах, дүүрэх, хөлрөх, зүрх дэлсэх, толгой эргэх зэрэг эрт үеийн демпинг хам шинж (early dumping syndrome), эсвэл нэг хоёр цагийн дараа хүйтэн хөлс, тамир тэнхээгүй болох хожуу демпинг илэрч болно. Мөн цөс сөргөх (bile reflux), нарийн гэдсэнд бактери хэт өсөх (SIBO), сүүн бүтээгдэхүүн шингэхгүй болох лактозын үл тэвчилт (lactose intolerance) зэрэг нь хагалгааны дараа түгээмэл яригддаг шалтгаанууд юм.
Ижилхэн "хоол идэх бүрт өвдөх" гэдэг нь хэд хэдэн салаа замтай. Эмчилгээтэй холбоотой салст бүрхэвчийн гэмтэл ихэвчлэн эмчилгээний мөчлөг (cycle)-ийг дагаж, эм хийлгэснээс хойш хэдхэн хоногт хүндэрч, дараагийн эмчилгээний өмнөхөн бага зэрэг хөнгөрдөг. Хоолны шилжилттэй холбоотой өвдөлт нь идсэн хэмжээ, тос, чихэрлэг байдал, хугацаатай тодорхой холбоотой байдаг. Хий болон өтгөн хатахаас үүдэлтэй өвдөлт нь байрлалаа сольж, хий гарахад намддаг. Харин халуурахтай хамт шингэн суулга шинээр эхэлбэл халдварт гэдэсний үрэвсэл, антибиотикийн дараах гэдэсний үрэвсэл, цагаан эсийн тоо буурсан үеийн гэдэсний үрэвслийг бодох шаардлагатай. Гэдэс хатуу дүүрч, хий болон өтгөн хоёулаа гарахаа болиод бөөлжис давтагдвал гэдэс нарийсах, бөглөрөх магадлалыг заавал шалгах ёстой.
Дараах тохиолдолд дараагийн үзлэгийг хүлээхгүйгээр эмчилгээ хийлгэж буй эмнэлгийн залгах дугаар руу эхлээд холбогдох нь аюулгүй: 38°C-аас дээш халуун, чичрэх, хар эсвэл цустай өтгөн, цустай бөөлжис, ус ч уугаад тогтохгүй байх, шээс багасах, гэдэс хатуурч дарж тавихад илүү өвдөх, нэг хоногоос дээш хугацаанд хий ба өтгөн огт гарахгүй байх, эм уусан ч өвдөлт улам хүчтэй болох. Эмчилгээний явцад зөвхөн халуурах нь ч яаралтай үзлэг шаардах үе байдаг.
Гэртээ тохируулж болох зүйл бас бий: нэг удаагийн хэмжээг багасгаж, тоог нэмэх; удаан сайтар зажлах; хэт халуун, хэт хүйтэн хоол, хийжүүлсэн ундаа, кофеин, архи, хурц амтлагчийг түр хойш тавих; тослог хоол, чихэрлэг ундаа, чихрийн орлуулагч (сахарын спирт)-ийг багасгах; ус хоолны хооронд хувааж уух; хоолны дараа хорь гучин минут хэвтэлгүй түшиж амрах. Гэхдээ ийм тохируулга өвдөлтийн шалтгааныг тодорхойлж чадахгүй тул хэдэн өдөр туршаад өөрчлөлт гарахгүй бол цааш дарахын оронд эмчийн үзлэг рүү шилжүүлэх нь зөв.
Эмчтэй ярилцах зүйлсээ ч бэлдэж болно. Зарим өвчин намдаах эм ходоод гэдэсний салстад ачаалал өгдөг тул өөрөө сонгохоос илүү эмчтэйгээ тохирох нь аюулгүй. Нөхцөл байдлаас хамааран хүчил бууруулах эм, салстыг хамгаалах эм, гэдэсний агшилтыг сулруулах эм, цөстэй холбоотой шинжид хэрэглэдэг эмийг авч үздэг. Суулгалт зогсоох эмийг халдвар эсвэл бөглөрөл сэжиглэж байхад хэрэглэвэл эсрэгээр эрсдэлтэй тул хэрэглэх нөхцөлийг заавал тодруулах хэрэгтэй. Шинж тэмдэг хооллолтод байнга саад болж байвал хоол тэжээлийн зөвлөгөө, амаар уух тэжээлийн нэмэлт, мөн ходоод авсны дараа түгээмэл дутагддаг B12 витамин, төмөр, кальцийн түвшнийг хамт шалгадаг. Хими эмчилгээний тунг өөрчлөх, хуваарийг хойшлуулах шийдвэрийг өвчтөн, гэр бүл өөрсдөө биш, эмчилгээний багийн эмч нар эмчилгээний зорилготой уялдуулан гаргана.
Дараагийн үзлэгээс өмнө дараах зүйлийг тэмдэглэсэн байхад ярилцлага хурдан болно: өвдөлт эхэлсэн огноо, сүүлийн эмчилгээнээс хойш хэд дэх өдөр болж байгаа; өвдөж буй байрлал, шинж чанар (шархирах, базлах, хүндрэх) ба хоолны дараа хэдэн минутын дараа эхэлдэг; өдөрт идсэн хоолны төрөл, хэмжээ, аль нь илүү өвдөлт өгсөн; өтгөний тоо, хэлбэр, хий гарч байгаа эсэх; халуун, бөөлжилт, жингийн өөрчлөлт, одоо хэрэглэж буй бүх эм, нэмэлт; гэртээ туршиж үзсэн арга, түүний үр дүн.
Энэ нийтлэл нь ерөнхий мэдээлэл бөгөөд оношилгоо, эмчилгээг орлохгүй. Шалтгаан, арга барил хүн бүрт өөр байдаг тул бодит шийдвэрийг эмчилгээг чинь хариуцаж буй эмнэлгийн мэргэжилтэнтэй заавал зөвлөлдөж гаргана уу.