Эмчээс аавд тань нэг сар орчим хугацаа үлдсэн гэсэн тайлбар сонсох нь хуанли дээр огноо тэмдэглэхтэй адилгүй. Тооцоолсон үлдэгдэл хугацаа (life expectancy estimate) гэдэг нь ижил төстэй байдалтай өвчтөнүүдийн явцын голыг заасан утга бөгөөд бодит байдал үүнээс богино ч, урт ч байж болно. Тиймээс энэ мэдээллийг үлдсэн өдрөө тоол гэсэн үг гэхээсээ илүү, хойшлуулж байсан бэлтгэлээ одооноос эхлэхэд эрт биш гэсэн дохио гэж уншсан нь зөв. Бэлтгэл хийснээс болж салах ёс ойртдоггүй; харин байдал хурцдах үед сандран өнгөрөх байсан цагийг урьдчилан хэмнэж авдаг.
Хийх ажлыг гурав хуваавал амар байдаг: өвчтөн өөрөө ярьж чадаж байхад л шийдэж болох зүйл, одоохондоо зөвхөн лавлаж тавиад дараа нь шийдэх зүйл, нас барсны дараа дараалан явагдах зүйл. Гурвыг зэрэг хийх гээд эхэлбэл хүч хурдан барагддаг тул нэг хуудсан дээр гурван багана болгон бичихэд ч тодорхой болдог.
Эхний багана нь өвчтөний өөрийн хүсэл. Амь тэтгэх эмчилгээ (life-sustaining treatment)-ний талаарх бодол, сүүлийн өдрүүдээ хаана өнгөрөөхийг хүсэж байгаа (гэртээ, хэвтүүлэн эмчлэх хосписд, асаргааны эмнэлэгт, эсвэл одоогийн эмнэлэгтээ), өвдөлт болон амьсгаадалтыг хэр идэвхтэй хянах вэ гэдэг. Хэл яриа хэвийн байхад гэр бүл болон эмчийн багтай хамт тодруулж тавьвал, яаралтай нөхцөлд үлдсэн хүн шийдвэрийг ганцаараа үүрэхгүй. Мөн энэ үед банкны данс, даатгалын гэрээ, тэтгэвэр, өөрийн нэр дээрх гэрээнүүд хаана байгааг мэдэж авбал дараагийн бичиг цаасны ажил эрс багасдаг.
Хоёр дахь багана нь оршуулгын газар болон ёслолын танхим. Эмнэлгийн дэргэдэх эсвэл гадуур танхим ашиглах уу, чандарлах уу эсвэл булах уу, чандрыг хадгалах байгууламжид тавих уу эсвэл байгалийн оршуулга сонгох уу гэдгээс шаардагдах бичиг баримт, зардал, захиалгын журам өөр болдог. Чандарлах байгууламж зарим үед ачаалалтай байдаг ба нийтийн байгууламжууд тухайн нутгийн оршин суугч эсэхээс хамааран нөхцөл, төлбөр нь ялгаатай байж болно. Хэрэв оршуулгын урьдчилсан үйлчилгээний гэрээ аль хэдийн байгаа бол юу нь багтсан, юунд нэмэлт төлбөр гардгийг гэрээнээс нь урьдчилж уншаарай. Энэ үе шатанд гэрээ байгуулах гэж яарахгүйгээр хоёр гурван сонголтын утасны дугаарыг тэмдэглээд орхиход хангалттай.
Гурав дахь багана нь тогтсон дараалалтай. Эмчийн олгодог нас барсны гэрчилгээ (death certificate) байж байж бусад бүх зүйл эхэлдэг ба банк, даатгал, янз бүрийн гэрээ цуцлалт бүрд эх хувь шаардаж болзошгүй тул хэдэн хувь авах вэ гэдгээ ёслолын ажилтантай ярилцаж илүүдэлтэй авдаг. Нас барсныг бүртгүүлэх хугацааны хязгаар нь улс, нутаг дэвсгэрээс хамааран өөр байдаг тул харьяа бүртгэлийн байгууллагаас лавлана уу. Мөн олон газарт өв залгамжлагч нь нас барагчийн санхүү, даатгал, тэтгэврийн мэдээллийг нэг дор шалгах нэгдсэн үйлчилгээ байдаг тул бүртгүүлэх үедээ хамт асуувал зохино.
Гэрт нэг нас хүрээгүй нярай хүүхэдтэй бол асуултын дарааллаа солих нь тустай. Хүүхдээ авч явах уу үгүй юу гэдгээ эхэлж шийдэхийн оронд, тухайн ёслолын газарт чимээ багатай тусдай өрөө байдаг эсэх, хөхүүлэх болон живх солих орон зай байгаа эсэх, шөнөжингөө хүүхдийг ээлжлэн харах хүн байгаа эсэхийг эхэлж шалгана. Ёслолын танхим гэдэг олон хүн цуглардаг, агаар нь бүгчим, шөнөдөө ч гэрэл, чимээ тасардаггүй орчин учраас нярайн нойрны хэмнэл алдагдаж, амьсгалын замын халдвар (respiratory infection) авах эрсдэл нэмэгддэг. Иймд гурван өдрийг тэр чигт нь хамт өнгөрөөхийн оронд, өдрийн хэсэг хугацаанд байгаад шөнө нь гэртээ унтуулдаг гэр бүл олон бий. Аль нь зөв гэсэн ганц хариулт байхгүй бөгөөд гашуудлыг тэргүүлэн хүлээж авч буй хүн нь хүүхдийн үндсэн асрагч байх тохиолдолд асаргааг хэн хүлээж авахыг урьдчилан тохирох нь бодит байдал дээр хамгийн том ялгааг гаргадаг.
Сүүлийн хэдэн өдөрт биед гарах өөрчлөлтүүд — хоолны хэмжээ багасах, нойр ихсэх, амьсгалын чимээ болон гар хөлний өнгө өөрчлөгдөх — ихэнхдээ байгалийн явцын нэг хэсэг байдаг. Ямар өөрчлөлт гарч болох, тэр үед юу хийхийг эмчийн багаас урьдчилж асууж тодруулбал тухайн мөчид цочих нь багасдаг. Байдал хурцдах үед хэнд түрүүлж залгах, гэртээ нас барсан тохиолдолд хаашаа холбогдох ёстойг цаасан дээр бичээд харагдахуйц газар наах нь бас тусалдаг.
Энэ бүхнийг бэлдэж яваа хүн өөрөө ч гэсэн аль хэдийн алдагдлын дундуур явж байгаа. Хараахан үдэж амжаагүй байхад урьдчилан уй гашуу төрөх нь урьдчилсан гашуудал (anticipatory grief) гэж нэрлэгддэг түгээмэл хариу урвал бөгөөд бэлтгэлээ сайн хийж чадаж байгаа нь сэтгэл санаа тайван байна гэсэн үг биш юм. Нойр, хоол тасрах өдрүүд үргэлжилж, хүүхдээ харах ч хүч үлдэхгүй бол үүнийг эмчийн баг эсвэл хосписын зөвлөхөд хэлж болно.
Энэ нийтлэл нь ерөнхий мэдээлэл бөгөөд эмчийн үзлэг, эмчилгээг орлохгүй ба журам, бичиг баримтын шаардлага нь улс орон, байгууллага бүрт өөр байж болно. Бодит шийдвэрээ эмчлэгч эмч болон холбогдох байгууллагатайгаа зөвлөлдөж гаргана уу.