Хорт хавдрын эмчилгээний улмаас хойшилсон хуримаа дахин бэлдэх нь "бие бүрэн эдгэрсэн үү" гэсэн ганц асуултаар шийдэгддэггүй. Бодит байдалд шийдвэр дөрвөн салаа замаар хуваагддаг: одоо хийгдэж буй эмчилгээний давтамж ба сэргэх хугацаа, дахин ургаж буй үс болон толгойн арьс (scalp) хэр тэсвэрлэх, олон хүн цуглах өдрийн халдвар ба ядаргааны ачаалал, мөн цуцалсан болон шинэчилсэн гэрээнд бичигдсэн нөхцөл. Эдгээрийг өөр өөр хүн, өөр өөр цагт шалгадаг тул бүгдийг нэг дор бодвол хариу гарахгүй.
Эхлээд хуваарь. Эсийн хордлогот хими эмчилгээ (cytotoxic chemotherapy) дуусаж, дархлааны эмчилгээ (immunotherapy) руу шилжсэн бол ихэвчлэн 2-6 долоо хоногийн зайтай тариа давтагдаж, хооронд нь цусны шинжилгээ, тогтмол дүрс оношилгооны үнэлгээ (imaging assessment) орно. Зураг авалт, хурим гэх мэт бүтэн өдрийг эзэлдэг ажлыг тарианы дараах эхний хэдэн өдөр болон хариу сонсох өдөртэй давхцуулахгүй байвал бие, сэтгэлд аль алинд нь зай гарна. Ирэх хэдэн сарын тарианы товлосон өдөр, үнэлгээний хугацааг эмчийн багаас урьдчилан авч хуанлидаа буулгавал нэг биш хоёр боломжит огноо барих боломжтой.
Сэргэлт бүх зүйлд ижил хурдтай явдаггүй. Тэнхээ, цусны үзүүлэлт эргэж ирэх хооронд гар хөлийн бадайрал (захын мэдрэлийн эмгэг, peripheral neuropathy), хумс, арьсны өөрчлөлт, жин ба булчингийн хэмжээ хэдэн сар удаж болно. Даашинзны тохируулга, зураг авалт нь чанга хувцас өмсөж удаан зогсохыг шаарддаг тул мэс заслын сорви, сэргээн засах хийсэн хэсэг, портын (chemoport) байрлал, стом (ostomy) уутны дарагдах газар, тунгалагийн зангилаа авсны дараа гар хөл хавагнах эсэхийг урьдчилан бодох хэрэгтэй. Өндөр өсгийт гутал, урт зам толгой эргэх, хаван ихсэхэд нөлөөлж болох тул жинхэнэ өдөртэй адил хугацаагаар нэг туршиж үзэх нь тустай.
Үсний асуулт хамгийн олон гардаг. Хими эмчилгээ дууссаны дараа нүдэнд харагдахаар ургаж эхлэхэд ихэвчлэн хоёроос гурван сар, дараа нь сард ойролцоогоор 1 см орчим гэж ярьдаг ч хүн бүрд ялгаатай. Анх ургасан үс буржгар болох, өнгө, зузаан нь өөрчлөгдөж, хожим анхны байдалдаа ойртдог тохиолдол олон. Үсний хэсэг залгаас (hairpiece, extension) богино үсэнд ч хийж болох боловч бэхлэх аргаас хамаарч толгойн арьсыг байнга татвал таталтын халцралт (traction alopecia) үүсч болно, наалт, скоч нь хүрэлцэхүйн арьсны үрэвсэл (contact dermatitis) өдөөж болно. Бүтэн хиймэл үс (wig) нь толгойн арьсанд татах хүч бага, урт нь чөлөөтэй сонгогддог ч халуун, хөлс, загатнаа асуудал болдог. Цайруулах, будах, буржийлгах зэрэг химийн үйлчилгээ нь үс нимгэн, толгойн арьс мэдрэмтгий байх үед хүчтэй цочроох магадлалтай тул хойшлуулах эсвэл жижиг хэсэгт эхлээд туршихыг эмчийн баг эсвэл арьсны эмчтэй зөвлөлдөх нь зүйтэй. Ямар ч аргыг сонгосон хуримын өдөр анх удаа туршиж болохгүй; зураг авалтын өмнө нэг удаа адил нөхцөлд хийж, арьсны хариу урвал ба хэр удаан тогтохыг шалгаарай.
Халдвар ба ядаргааг мөн тусад нь харах хэрэгтэй. Дархлааны хяналтын цэгийн дарангуйлагч (immune checkpoint inhibitor) нь дархлааг дарах биш идэвхжүүлэх эм тул эсийн хордлогот эмчилгээний үеийнх шиг нейтрофил хүчтэй буурах нь ховор. Гэхдээ бамбай булчирхай, арьс, гэдэс, уушгинд нөлөөлөх дархлаатай холбоотой гаж нөлөө (immune-related adverse events, irAE) эмчилгээний ямар ч үед илэрч болох бөгөөд тайлбарлагдахгүй ядаргаа, бага зэргийн халуун, суулгалт, ханиалга нь эхний дохио байж мэднэ. Хэдэн зуун хүнтэй мэндчилэх өдөр бол амьсгалын замын халдварт өртөх цаг ч мөн тул шаардлагатай вакцины төрөл, хугацаа, гадаа зураг авахад нарны мэдрэг байдал (photosensitivity), хоолоо алгасахгүй байх төлөвлөгөө, дунд нь суух завсарлагааны газрыг урьдчилан тохироорой.
Бичиг баримт нь эмнэлгээс тусдаа салаа. Гэрээ бүрд урьдчилгааны буцаалт, торгуулийн тооцоо, шинэчилсэн захиалгын хүчинтэй хугацаа, өвчний улмаас хойшлуулах заалт өөр өөр байдаг. Аман амлалтыг мессеж, имэйл зэргээр баримтжуулж, шинэчлэх үед үнийн өсөлтийг хэн хариуцах, ямар хугацаатайг нэг хуудсанд бичиж авбал дараа нь ой санамжид найдах шаардлагагүй. Эмнэлгийн магадлагаа шаардах заалт эсэхийг урьдчилан шалгавал бичгээ нэг дор авч болно. Маргаан гарвал хэрэглэгчийн эрх ашгийг хамгаалах албан ёсны зөвлөгөө өгөх сувгаар журмаа тодруулж болно.
Хурмын дараа жирэмслэх төлөвлөгөөтэй бол эм тус бүрээр зөвлөмж болгодог жирэмслэлтээс хамгаалах хугацаа, оролдож болох цаг хугацаа, үржил шимийг хамгаалах (fertility preservation) зөвлөгөөний хугацаа өөр байдаг тул тусад нь асуулт болгон бэлдэх нь зүйтэй.
Дахин гэрээнд гарын үсэг зурахын өмнө: нэг, зураг авалт ба хуримын хоёр хоёр боломжит огноо, тэр өдөр бодитоор шаардагдах цагийн урт. Хоёр, ирэх саруудын тарианы товлол ба үнэлгээний огноо. Гурав, одоо үлдсэн шинж тэмдэг ба тэдгээр нь удаан зогсох, чанга хувцас, урт замд хэрхэн нөлөөлөх. Дөрөв, үс ба толгойн арьсны одоогийн байдал, хийхээр бодож буй аргачлал. Тав, гэрээ тус бүрийн хугацаа ба шаардлагатай баримт. Зургаа, жирэмслэлттэй холбоотой асуултууд. Энэ зургаан мөрийг бичиж очвол "болох уу" гэсэн бүрхэг асуултын оронд огноо, нөхцөлөө ярилцаж чадна.
Энэ нийтлэл нь ерөнхий мэдээлэл бөгөөд эмчийн үзлэг, эмчилгээг орлохгүй. Эмчилгээний хуваарь өөрчлөх, гоо сайхны болон үсний үйлчилгээ хийж болох эсэх, халдвараас сэргийлэх талаарх шийдвэрийг эмчлэгч эмчийн багтайгаа заавал зөвлөлдөж гаргана уу.