Хими эмчилгээний (chemotherapy) хэдэн үе шатыг дамжсаны дараах завсрын үнэлгээнд 'хэвлийн гялтангийн хэсэгт энэ удаагийн зурагт харагдахгүй байна' гэсэн тайлбар сонсох тохиолдол бий. Удаан хүлээсэн үг учир сэтгэл амарна. Гэтэл эмчийн өрөөнөөс гарахын өмнө дурангийн (endoscopy) шинжилгээний хуваарь гараад ирэхээр 'харагдахгүй гэж байгаад яагаад дахиад шинжилдэг юм бэ' гэсэн эргэлзээ үлддэг. Энэ хоёр үг хоорондоо зөрчилдөөгүй. Дүрс оношилгоо баталж чадах хүрээ, өөр аргаар л батлагддаг хүрээ хоёр өөр учраас зэрэгцэж байгаа юм.
Хэвлийн гялтангийн үсэрхийлэл (peritoneal metastasis) нь дүрс оношилгоонд илрүүлэхэд хамгийн хэцүү байрлалын нэг гэж тооцогддог. Нэг том зангилаа болж ургахаас илүү нимгэн бүрхүүлийг дагаж жижиг мөхлөг мэт тарж байрлах нь элбэг бөгөөд хэмжээ нь жижиг үед компьютер томографи (CT) дээр гэдэс, өөхөн эдээс ялгахад төвөгтэй. Тиймээс дүгнэлтэд голдуу голомт өөрөө биш, хэвлийн шингэний (ascites) хэмжээ, гялтангийн зузаарал, хэвлийн гэдэсний түгжээний бүтцийн өөрчлөлт зэрэг шууд бус шинжүүд бичигддэг. Эдгээр шууд бус шинж багасахад 'харагдахгүй байна' гэж тэмдэглэдэг ба энэ нь 'одоогийн нарийвчлалын хүрээнд илрэхгүй байна' гэсэн утгад ойр бөгөөд бичил хэмжээний голомт үлдээгүй гэдгийн баталгаа биш юм. Позитрон ялгаруулалтын томографи (PET-CT) ч нимгэн, тархмал голомтын хувьд ижил хязгаартай.
Эмчилгээний хариу урвалыг нэрлэхэд ч тогтсон шалгуур байдаг. Голчийг нь хэмжиж болох голомтыг хэмжээний өөрчлөлтөөр хэсэгчилсэн хариу урвал (partial response), тогтвортой байдал (stable disease) гэж ангилдаг бол хэвлийн гялтангийн голомт шиг тодорхой хилгүй өөрчлөлтийг ихэвчлэн 'хэмжиж боломгүй голомт' гэж ангилаад байгаа эсэх, нэмэгдэж буурсан эсэх түвшинд уншдаг. Бүрэн ремисс (complete response) гэдэг нь тогтсон нөхцөлийг хангасан үед хэрэглэдэг нэр бөгөөд зурагт алга болсон байдал, эд эсийн шинжилгээнд хорт эс илрээгүй байдал (эмгэг судлалын бүрэн хариу урвал) хоёр өөр нэршил юм. 'Харагдахгүй байна' гэдгийг сайн дохио гэж хүлээж авахын зэрэгцээ нэг удаагийн дүгнэлт биш, өмнөх зурагтай холбоотой хандлага болгож унших нь эргүүлээд төөрөгдөл багатай.
Дуран дараа нь товлогдох хэд хэдэн шалтгаан бий. Ходоод, улаан хоолойн үндсэн голомтын гадаргуугийн өөрчлөлтийг CT-ээс хамаагүй нарийн харах боломжтой тул шархлаа эдгэрсэн эсэх, эргэн тойрны атираа, уян хатан чанар хэрхэн өөрчлөгдсөнийг нүдээр үнэлдэг. Шаардлагатай бол эд эсийн шинжилгээгээр (biopsy) үлдэгдэл хорт эс байгаа эсэх, чиглэлт болон дархлааны эмчилгээний үндэслэл болдог маркеруудыг дахин шалгаж болно. Цус алдалт, нарийсал зэрэг хооллолттой шууд холбоотой асуудлыг урьдчилан харах зорилго ч бий бөгөөд хожим мэс заслын боломжийг ярилцах үед энэ мэдээлэл шийдвэрийн материал болдог. Харин хэвлийн гялтангийн байдал дурангаар харагддаггүй тул тэр хэсгийг оношилгооны лапароскопи (staging laparoscopy), хэвлийн угаалгын эсийн шинжилгээ (peritoneal washing cytology) зэрэг хэвлийн хөндийг шууд шалгах аргаар үнэлдэг. Шинжилгээ нэмэгдэж байгаа нь үр дүн муудсанаас биш, арга бүр өөр байрлалыг хардагтай холбоотой тохиолдол олон.
Хариу урвал сайн гарсан үед ч эмчилгээг тэр дороо зогсоодоггүй нь бий. Зурагт илрэхгүй болсон нь өөрөө зогсоох шалгуур биш бөгөөд ихэвчлэн ижил эмчилгээг үргэлжлүүлж, тогтсон хугацаанд дахин үнэлдэг, эсвэл хуримтлагдсан гаж нөлөөнөөс хамааран тун, хоорондын завсрыг тохируулах яриа хамт явдаг. Захын мэдрэлийн эмгэг (peripheral neuropathy), цусны эсийн бууралт, хоолны дуршил, жингийн өөрчлөлт зэрэг бие даахуйц байдал нь тэр тохируулгын үндэслэл болно. Хавдрын маркерын үзүүлэлтийг ч дангаар нь биш, дүрс оношилгоо болон шинж тэмдэгтэй хамт уншдаг.
Шинжилгээнд орохоос өмнө дараахыг эмхэлж бичиж авбал эмчийн өрөөнд яриа богиносдог. Нэг: энэ зургийг хэзээний зурагтай харьцуулсан бэ, дүгнэлтэд яг ямар үг бичигдсэн бэ. Хоёр: сүүлийн хэдэн долоо хоногийн шинж тэмдгийн тэмдэглэл — хэвлий дүүрэх мэдрэмж, нэг удаад идэж буй хэмжээ, жин, өтгөний байдал, өвдөлт ямар цагт эхэлдэг. Гурав: хэрэглэж буй эмийн жагсаалт, ялангуяа ялтас эсийн эсрэг болон цусны бүлэгнэлтийн эсрэг эм (antiplatelet, anticoagulant) нь эд эсийн шинжилгээний төлөвлөгөөнд нөлөөлдөг тул өөрөө зогсоохгүй, эмчилж буй багтаа эхлээд мэдэгдэх. Дөрөв: ялтас эс, нейтрофилийн үзүүлэлт, шинжилгээ нь хими эмчилгээний мөчлөгийн аль үед товлогдсон бэ. Тав: тайвшруулах эмчилгээтэй дуран хийх эсэх, хоол ундны хязгаарлалтын хугацаа, хамт явах хүн. Зургаа: асуух асуултын дараалал — энэ өөрчлөлтийг юу гэж нэрлэх вэ, эмчилгээний төлөвлөгөө өөрчлөгдөх үү, дараагийн үнэлгээ хэзээ, ямар аргаар хийгдэх вэ.
Энэ нийтлэл нь ерөнхий мэдээлэл бөгөөд тодорхой хүний оношилгоо, эмчилгээг орлохгүй. Шинжилгээний хариуг тайлбарлах, эмчилгээний чиглэлийг сонгох нь хүн бүрт өөр байдаг тул эцсийн шийдвэрийг эмчилж буй эмнэлгийн мэргэжилтэнтэйгээ заавал зөвлөлдөж гаргана уу.