Хорт хавдрын эмчилгээ дууссанаас хойш хэдэн жил өнгөрсөн ч жин аажмаар буурах нь ховор биш. Асуудал нь энэ бууралт хэзээ шалгах шаардлагатай хэмжээнд хүрдэгт оршино. Эмнэлзүйн практикт хоолоо санаатайгаар хязгаарлаагүй байхад 6-12 сарын дотор биеийн жингийн 5%-иас илүү буурсныг санамсаргүй жин алдалт (unintentional weight loss) гэж үзэн шалтгааныг тодруулдаг. 60 кг байсан хүн 57 кг-аас доош орсон бол энэ хэмжээнд хамаарна. Харин хэдэн долоо хоногийн дотор 1-2 кг нэмэгдэж буурах нь ихэвчлэн шингэн болон гэдэсний агуулгын нөлөө тул нэг удаагийн тоо биш, хэдэн сарын хандлагыг харах нь оновчтой.
Эхлээд хэмжилтийн нөхцөлийг шалгана. Нэг ижил жинлүүрээр, өглөө бие зассаны дараа, ойролцоо хувцастай хэмжсэн эсэх, мөн хэзээнээс ямар налуутай буурч эхэлсэн нь тэмдэглэлд үлдсэн байх ёстой. Мөн харьцуулж буй эхлэлийн цэг нь эмчилгээний өмнөх жин үү, эсвэл эмчилгээний дараах хамгийн бага жин үү гэдгээс хамааран ижил 3 кг огт өөр утгатай болно.
Шалтгааныг ерөнхийд нь орж буй хэмжээ, шимэгдэж буй хэмжээ, зарцуулагдаж буй хэмжээ гэж хуваан үзэж болно. Орох талд хоолны дуршил өөрөө биш, бага зэрэг идэхэд гүйцэд цадах мэдрэмж (early satiety), эмчилгээний дараа үлдсэн амт, үнэрийн өөрчлөлт, ам хатах, залгихад төвөгтэй байдал, дотор муухайрал зэрэг илүү түгээмэл. Гурван өдрийн хоолоо бичиж үзэхэд өөрийн бодож байснаас хамаагүй бага идэж байсан нь олонтаа илэрдэг.
Шимэгдэлтийн талд хэвлийн мэс засал хийлгэсэн биеийн онцлог нөлөөлнө. Гэдэсний бүтэц, замын урт өөрчлөгдсөн, наалдац (adhesion) улмаас нэвтрэлт удаашрсан, эсвэл цөс, нойр булчирхайн ферментийн ялгаралт өөрчлөгдсөн бол ижил хэмжээний хоолноос авах илчлэг буурна. Тослог хоолны дараах суулгалт, усанд хөвдөг өтгөн, байнгын хий болон хэвлийн базлалт байвал өөх шимэгдэхгүй байх, нарийн гэдэсний бактерийн хэт өсөлт (SIBO), сүүн сахар болон сахарын спирт үл тэвчих байдал зэрэг шалгаж болох хувилбарууд яригдана.
Бодисын солилцооны талд дотоод шүүрлийн шалтгаан түгээмэл. Чихрийн шижин биш гэдэг нь тодорхой болсон ч, бамбай булчирхайн үйл ажиллагааны хэт идэвхжил (hyperthyroidism) нь хоолоо хэвийн идэж байхад жин буурах сонгодог шалтгаан бөгөөд эсрэгээр дутагдал нь ядаргаа, хаван доор жингийн өөрчлөлтийг далдалж болно. Энэ нь нэг удаагийн цусны шинжилгээгээр тодорхойлогддог. Мөн эмэгтэйчүүдийн хавдрын эмчилгээний дараа өндгөвчний үйл ажиллагаа зогссоноос үүдэх дааврын өөрчлөлт нь биеийн бүтэц, булчингийн массад нөлөөлнө.
Хамгийн их анзаарагддаггүй хэсэг нь булчин. Эмчилгээний хугацаанд хөдөлгөөн буурсан нь наснаас шалтгаалах өөрчлөлттэй давхцвал жин хэвээр байхад булчин ганцаараа буурах, эсвэл алдсан жингийн ихэнх нь булчин байх тохиолдол гардаг (булчингийн хатингаршил, sarcopenia). Ийм үед жингийн тооноос өмнө шатаар өгсөхөд амьсгаадах, суугаад босоход хүчгүйдэх, алхаа удаашрах, шилбэний тойрог нарийсах зэрэг үйл ажиллагааны шинжүүд өөрчлөгдөнө. Энэ байдалд уураг хангалттай авах, эсэргүүцлийн дасгал хийх хоёр хамт хэрэгтэй бөгөөд зөвхөн илүү их идэх зөвлөгөөгөөр сайжирдаггүй.
Сэтгэл санааны нөлөөг мөн жагсаалтад оруулна. Сэтгэл гутрал, түгшүүр, дахилтын айдас нь хоолны дуршил, хооллолтын хэмнэлийг мэдэгдэхүйц өөрчилдөг ба хэрэглэж буй зарим эм амт, гэдэсний хөдөлгөөнд нөлөөлж болно. Сүүлийн хэдэн сард нойр, сэтгэл санаа, сонирхол хамт буурсан эсэхийг тэмдэглэвэл үзлэгт ярихад хялбар болно.
Дараагийн товлосон шинжилгээг хүлээлгүй эмчид эртхэн хандах шинжүүд бий: хэвлий улам дүүрч бүсэлхий чангарах, тэр байтугай жин нэмэгдэх, хэд хоног үргэлжлэх хэвлийн өвдөлт, өтгөний зуршил тодорхой өөрчлөгдөх буюу өтгөн нарийсах, давтан бөөлжих, шулуун гэдэс болон үтрээнээс цус гарах, шалтгаангүй халуурах, шөнө их хөлрөх, нэг байрлалд тогтмол үлдэх өвдөлт, мөн сүүлийн гурван сард жингийн муруй огцом эгц болсон байдал. Эмэгтэйчүүдийн хавдрын эмчилгээний дараа хэвлийн хөндийн шингэн хурах (ascites), гэдэсний нэвтрэлт саатах зэрэг нь эхлээд хоолны дуршил, жингээр илэрч болдог.
Дараагийн үзлэгийн өмнө дараах дарааллаар бэлтгэвэл тустай. Нэгд, эмчилгээний өмнөх жин, эмчилгээний дараах жин, сүүлийн 6 сарын жинг огноотой нь нэг хуудсанд буулгах. Хоёрт, гурван өдрийн бодит хоолны тэмдэглэл болон хоолны дараах шинжийг бичих. Гуравт, өтгөний давтамж, хатуулаг, тослог хоолны дараах хариу урвалыг тэмдэглэх. Дөрөвт, бамбай булчирхайн үйл ажиллагаа, цусны сахар ба HbA1c, цусны улаан эс, альбумин, бөөр, элэгний үзүүлэлтийг хамгийн сүүлд хэзээ шалгуулснаа тодруулах. Тавд, одоо хэрэглэж буй эм, хүнсний нэмэлтийн жагсаалтыг зургаар авах. Зургаад, хоол тэжээлийн зөвлөгөө болон дасгалын зөвлөмж авах боломжтой эсэх, нэмж хийх шинжилгээ байгаа эсэх, дүрс оношилгоог урагшлуулах шаардлагатай эсэхийг асуух асуултаа урьдчилан бичих.
Энэ нийтлэл нь ерөнхий мэдээлэл өгөх зорилготой бөгөөд эмчийн үзлэг, шинжилгээг орлохгүй. Байнга үргэлжлэх жин алдалтын шалтгаан хүн бүрд өөр байдаг ба ижил шинж илэрсэн ч эмчилгээний түүх, мэс заслын хамрах хүрээнээс хамааран шалгах дараалал өөрчлөгддөг. Шийдвэрээ эмчлэгч эмчтэйгээ заавал зөвлөлдөж гаргана уу.