Хагалгаа, химийн эмчилгээ (chemotherapy) орсны дараа хэдэн сар өнгөрч, тэнхээ бага зэрэг орж ирэхэд дасгал хөдөлгөөн эхлүүлэх гэж биеийн бүтэц хэмжигч дээр гарахад гарсан хуудас нь сэргэлтийн үнэлгээ мэт санагддаг. Булчингийн хэмжээ бага, жин зорилтот түвшнээс хол доогуур байвал «бие бүрэн эдгээгүй» гэж ойлгоход амархан. Гэвч тэр тоо нь ганц зүйлээс биш — хэмжилтийн нөхцөл, тухайн өдрийн шингэний байдал, хагалгааны дараа өөрчлөгдсөн шимэгдэлт, мөн булчин ургахад шаардагдах нөхцөл гэсэн хэд хэдэн зүйлээс бүрддэг. Эдгээрийг салгаж харвал дараагийн алхам тодорхой болно.
Нэгд, хэмжилтийн нөхцөл. Ихэнх төхөөрөмж биоцахилгаан эсэргүүцлийн шинжилгээ (bioelectrical impedance analysis, BIA) аргыг ашигладаг: бие рүү маш сул гүйдэл дамжуулж эсэргүүцлийг хэмжин, түүгээр биеийн нийт ус (total body water)-ыг тооцоолж, дараа нь булчин, өөхийг тооцоолж гаргадаг. Өөрөөр хэлбэл булчинг шууд хэмждэггүй, уснаас нь ойролцоо тооцдог. Иймд хоол, ус уусан эсэх, бие засах, дасгал хийсний дараах байдал, өдрийн цаг, гар хөлийн арьсны хуурайшил зэргээс хамаарч үзүүлэлт өөрчлөгддөг. Төхөөрөмж бүр өөр тооцооллын томьёотой тул нэг өдөр хоёр өөр газар хэмжихэд ижил гарахгүй байж болно. Ганц удаагийн тоонд ач холбогдол өгөхөөс илүү, ижил төхөөрөмж дээр ижил нөхцөлд (жишээ нь өглөө, хоол идэхээс өмнө, бие зассаны дараа) хэдэн долоо хоногийн зайтай хэмжиж чиг хандлагыг харах нь илүү утгатай. Хаван, хэвлийн хөндийн шингэн хуримтлал (ascites), лимфийн хаван байвал илүүдэл шингэн нь булчин мэт тооцогдож, бодит байдлаас өндөр гарч болно.
Хоёрт, хагалгааны дараах шимэгдэлт ба хоолны хүч. Гэдэсний хэсгийг тайрсны дараа хоол дамжих хугацаа хурдсах, цөсний хүчлийн эргэлт өөрчлөгдөх зэргээс болж өөх тос, өөхөнд уусдаг витамин, В12 витамин, төмөр, цайр зэргийн шимэгдэлт өмнөх шигээ байхаа болих тохиолдол бий. Тослог, хурц үнэртэй өтгөн (steatorrhea), давтамжтай шингэн өтгөн, хоолны дараах хэвлий дүүрэх, түргэн цадах мэдрэмж үргэлжилж байвал жин нэмэгдэхгүй байгаа шалтгаан нь «бага идэж байгаа» биш «орж ирснээ бага шингээж байгаа» байж мэднэ. Өндгөвчийг хамт авсан тохиолдолд гэнэтийн цэвэршилтийн байдал үүсч, өөхний тархалт болон ясны нягтшил (bone mineral density) өөрчлөгдөж болох тул зөвхөн жин биш ясны эрүүл мэндийг ч хамт харах хэрэгтэй. Эдгээрийг цусны шинжилгээ болон хоол тэжээлийн үнэлгээгээр тодруулж болох тул, таамгаар нэмэлт бэлдмэл нэмэхээс өмнө эмчтэйгээ ярилцах нь аюулгүй.
Гуравт, булчин ургахад хоёр зүйл зэрэг хэрэгтэй: хангалттай илчлэг, мөн хүчний дасгалын өдөөлт. Нийт хэрэглэж буй илчлэг зарцуулж буйгаас бага байвал уураг нэмээд, дасгал хийгээд ч булчин бараг нэмэгддэггүй. Сэргэлтийн үеийн уургийн зорилтот хэмжээ эх сурвалж бүрт харилцан адилгүй, бөөрний үйл ажиллагаа зэргээс хамаардаг тул өдрийн нийт хэмжээ, түүнийг хэрхэн хуваахыг эмч болон хоол тэжээлийн мэргэжилтэнтэй тохирох нь зөв. Нэг дор их идэж чадахгүй бол өдөрт бага багаар олон удаа хуваан идэж, хооллолтын хооронд зууш болон нэмэлт тэжээлийн уусмалыг тавих нь тус болдог. Булчин долоо хоногийн бус, сарын хэмжээст хариу үзүүлдэг тул хэдэн долоо хоногт өөрчлөлт мэдрэгдэхгүй байгаа нь арга буруу гэсэн үг биш.
Дөрөвт, дасгал эхлэхийн өмнө шалгах биеийн нөхцөлүүд. Хэвлийн зүслэгийн хэсэг нь эдгэрэлтээс хамаарч зүслэгийн ивэрхий (incisional hernia) үүсэх эрсдэлтэй тул хэвлийн доторх даралтыг огцом нэмэгдүүлэх хөдөлгөөн, хүнд жинг хэзээ, хэрхэн эхлэхийг эмчтэйгээ урьдчилан ярилцах нь зүйтэй. Гар хөлийн бадайрал үлдсэн химийн эмчилгээний захын мэдрэлийн эмгэг (chemotherapy-induced peripheral neuropathy) байвал тэнцвэр шаардсан хөдөлгөөнд унах эрсдэл нэмэгддэг. Цус багадалт, ялтас эсийн бууралт үлдсэн эсэх, ясны үсэрхийлэл эсвэл ясны сийрэгжилт (osteoporosis) байгаа эсэх, портын (chemoport) төхөөрөмж хэвээр байгаа эсэх, лимфийн зангилааны хагалгааны улмаас аль нэг мөчид болгоомжлол хэрэгтэй эсэхийг тодруулах нь чухал. Ерөнхийдөө хөнгөн ачааллаас эхэлж, эхлээд зөв хэлбэрийг сурч, аажим нэмэгдүүлэх нь аюулгүй.
Тавд, хамт дасгал хийх хүнд хэлэх мэдээллээ бэлдээрэй. Оноштойгоо бүрэн хэлэх үүрэг байхгүй ч, аль хэсэгт хэзээ хагалгаа хийлгэсэн, биед үлдсэн төхөөрөмж байгаа эсэх, ямар нөхцөлд бадайрал, толгой эргэх, амьсгаадах шинж илэрдэг, хориглосон хөдөлгөөн байгаа эсэхийг мэдэгдэх нь хоёр талдаа аюулгүй. Дасгалын үеэр цээжээр өвдөх, хүчтэй амьсгаадах, толгой эргэх, хагалгааны хэсэг гэнэт өвдөх буюу товойх шинж илэрвэл тухайн өдөр зогсоож, шалгуулах нь зарчим.
Зургаад, зөвхөн жингээс илүү харах үзүүлэлтүүд бий. Атгах хүч (grip strength), сандлаас таван удаа босоход зарцуулах хугацаа, шат өгсөхөд амьсгаадах байдал, алхалтын хурд, өдрийн идэвх, хувцасны тааруу байдал зэрэг нь тооцоолсон булчингийн тооноос илүү өдөр тутмын өөрчлөлтийг үнэн зөв харуулдаг. Жингийн зорилгоо долоо хоногоор бус сараар тавьж, хооронд нь гарах өсөлт бууралтыг чиг хандлагын нэг хэсэг гэж үзвэл сэтгэлд ч дарамт багатай.
Эмчид эрт хандах шаардлагатай шинжүүд: хичээж байхад ч санамсаргүй жин алдалт үргэлжлэх, тогтмол суулгалт эсвэл тослог өтгөн, залгихад хүндрэх, давтан бөөлжих, халуурах, шинээр үүссэн тогтмол өвдөлт, хүчтэй ядрал буюу амьсгаадалт, зөвхөн нэг талд үүссэн хаван зэрэг нь зөвхөн хоол тэжээлээр тайлбарлагдахгүй байж болно. Эдгээрийг огноотой нь тэмдэглэж авбал богино хугацааны үзлэгт ч яриа хурдан цэгцэрдэг.
Энэ нийтлэл нь ерөнхий мэдээлэл өгөх зорилготой бөгөөд эмчийн үзлэг, онош, эмчилгээг орлохгүй. Эмчилгээний түүх, хагалгааны хэмжээ, дагалдах өвчнөөс хамаарч тохиромжтой хоол тэжээлийн төлөвлөгөө, дасгалын эрчим хүн бүрт өөр байдаг тул хэрэгжүүлэхийн өмнө эмчлэгч эмч болон хоол тэжээлийн мэргэжилтэнтэй заавал зөвлөлдөнө үү.