Хорт хавдрын онлайн бүлгэмд хүмүүс бие биенээ хараагүй ч өдөр тутмыг нь нэлээд нарийн мэддэг болдог. Химийн эмчилгээний (chemotherapy) хэддэх удаа, энэ долоо хоногийн цусны шинжилгээ ямар байсан, шөнө унтсан эсэх зэрэг нь бичлэгээр солилцогддог. Тиймээс байнга харагддаг байсан нэр хэдэн сар дараалан алга болоход тэр хоосон зай нь зүгээр нэг эзгүйрэл биш, харин мэдээ мэт уншигдаж эхэлдэг. Хамгийн муу зүйлийг эхэлж бодох нь хүний жам. Гэхдээ чимээгүй байдал өөрөө мэдээлэл биш бөгөөд түүний ард хэд хэдэн өөр шалтгаан байж болно.
Нэг. Хувийн сонголт. Эмчилгээ нь дуусаж, өвчнийг амьдралынхаа төвд тавихаа больсон хүн байдаг. Эдгэрсний дараа бүлгэмд орох нь хамгийн хүнд байсан саруудыг эргэн санагдуулдаг тул зориуд хол байдаг хүн ч бий. Ажилдаа эргэн орох, гэр бүлийн шалтгаанаар цаг зав багасах, бүртгэлээ хаах, өөр орчин руу шилжих зэрэг нь бичлэг бичих зуршлыг тасалдаг. Эдгээр шалтгааныг ихэвчлэн хэн ч зарладаггүй. Өөрөөр хэлбэл, сайн байгаа хүн ч чимээгүй болж болно.
Хоёр. Биеийн хүч буурах. Хорт хавдартай холбоотой ядаргаа (cancer-related fatigue) нь амарсан ч шууд арилдаггүй төрлийн ядаргаа тул нэг мөр бичих нь ч том шийдвэр мэт санагддаг. Гар хөл бадайрч, мэдрэх чадвар буурдаг захын мэдрэлийн эмгэг (peripheral neuropathy) байвал гараар бичих үйлдэл өөрөө таагүй болно. Анхаарал, үг сонголт бүдгэрүүлдэг эмчилгээтэй холбоотой танин мэдэхүйн өөрчлөлт (cancer-related cognitive impairment), төлөвлөгөөгүй хэвтэн эмчлүүлэх, эмчилгээний хуваарь өөрчлөгдөх, шинж тэмдгийг хянахад бүх хүч зарцуулагдах үе ч бий. Ийм үеийн чимээгүй байдал нь "муудсан" гэсэн баталгаа биш, харин "илүү гарах хүч алга" гэдэгт ойр.
Гурав. Бүлгэмийн дүрэм ба хувийн нууц. Ихэнх өвчтөний бүлгэм гишүүний жинхэнэ нэр, холбоо барих утас, эмчлүүлж буй газрыг баталгаажуулдаггүй бөгөөд удирдлага ч хэлж өгөх эрхгүй. Иймд нээлттэй хэсэгт тодорхой хүний нэрийг дурдан бичсэн бичлэг нь тухайн хүний өөрөө хэлээгүй эрүүл мэндийн мэдээллийг гуравдагч этгээд хайж олох боломжтой хэлбэрээр үлдээж мэднэ. Санаа зовсноос бичсэн бичлэг эзэндээ дарамт болох нь яг эндээс эхэлдэг. Мэндчилгээг нээлттэй бичлэг биш, хариу шаардахгүй богино хувийн зурвасаар илгээх нь хоёр талдаа илүү аюулгүй.
Дөрөв. Өөрийн сэтгэлийн дохио. Ижил онош дамжиж буй хүмүүсийн орон зайд эдгэрлийн мэдээтэй зэрэгцэн хүнд мэдээ ч сонсогддог. Ийм мэдээ хуримтлагдахад нэг хүний эзгүйрэл шууд өөрийн ирээдүйн тухай урьдчилсан түгшүүр (anticipatory anxiety) руу холбогдох нь амархан. Хэрэв та өдөрт хэд хэдэн удаа тухайн хүний бичлэгийн жагсаалтыг шалгадаг болсон, нойр багассан, өөрийн эмчилгээний хуваарьт төвлөрөх нь хэцүү болсон, эсвэл бүлгэмээс гарах бүрд сэтгэл нь илүү хүндэрдэг бол энэ нь тэр хүний тухай нотолгоо биш, харин таны өөрийн байдлын дохио юм. Ийм байдал хоёр долоо хоногоос удаан үргэлжилбэл дараагийн үзлэгээр товчхон ч гэсэн ярих нь зүйтэй. Олон эмнэлэг сэтгэцийн эрүүл мэндийн зөвлөгөө буюу сэтгэл зүй-нийгмийн дэмжлэгийн хөтөлбөртэй байдаг.
Мэндчилгээ илгээхийн өмнө эмхлэх дараалал. Нэг: тухайн хүн сүүлчийн бичлэгтээ өөрөө юуг задруулсныг шалгаж, түүнээс хэтэрсэн мэдээллийг хаана ч давтан бичихгүй. Хоёр: нээлттэй бичлэгийн оронд хувийн зурвасыг сонгох. Гурав: богино бичиж, хариу шаардахгүй болохыг тодорхой хэлэх; "хариу бичихгүй байсан ч болно" гэсэн нэг мөр дарамтын ихэнхийг арилгадаг. Дөрөв: хариу ирэхгүй байсан ч дахин асуухгүй гэж урьдчилан шийдэх. Хариугүй байх нь бас нэг хариу юм. Тав: тухайн хүний нэрээр эмнэлэг эсвэл өөр бүлгэмээс лавлахгүй байх. Зургаа: өөрийн талын байдлыг тэмдэглэж авах — хэзээнээс шалгах зуршил үүссэн, нойр, хоолны дуршил хэрхэн өөрчлөгдсөнийг бичсэн хуудсаа дараагийн үзлэгт авч очно.
Хэдэн сар дуугүй болсон нэрийн төлөө санаа зовох нь өөрөө халамжийн нэг хэлбэр. Тэр халамжийг удаан хадгалахын тулд, баталж чадахгүй мэдээг барьж суухаас илүү нөгөө хүний хувийн нууц болон өөрийн эдгэрлийг хамтад нь хамгаалдаг хэлбэрээр илэрхийлэх нь зөв.
Энэхүү нийтлэл нь ерөнхий мэдээлэл бөгөөд эмчийн үзлэг, эмчилгээг орлохгүй. Тогтмол үргэлжлэх түгшүүр, нойргүйдэл, тамир тэнхээ мэдэгдэхүйц буурах зэрэг өөрчлөлт илэрвэл эмчилгээг хариуцаж буй эмч мэргэжилтэнтэйгээ заавал зөвлөлдөнө үү.